Savaş Gübre Piyasasını Vurdu: Üre Fiyatları 635 Doları Gördü
Ortadoğu'da yaşanan savaş, küresel gübre piyasasını derinden etkiledi. Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması ve bölgedeki üretim tesislerinin devre dışı kalması, stratejik ürünlerin sevkiyatını aksattı. Bu durum, üre fiyatlarının 575-635 dolar bandına yükselmesine neden oldu. Analistler, sevkiyatların aksaması halinde fiyatların daha da artabileceği ve çiftçilerin ekim planlarını değiştirmek zorunda kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Hürmüz Boğazı'nın Kapanması Nakliyeyi Felç Etti
Hürmüz Boğazı'nın kapanması, sentetik gübre üretiminde temel bileşenler olan amonyak ve azotun taşınmasını ciddi şekilde etkiliyor. Körfez bölgesi, dünyanın en büyük gübre fabrikalarına ev sahipliği yapıyor. Uzun süreli bir nakliye kapanmasının üretimi bozabileceği ve maliyetleri artırabileceği belirtiliyor. İran, Rusya, Mısır ve Suudi Arabistan'dan sonra dördüncü en büyük küresel üre ihracatçısı konumunda.
ABD ve Hindistan'da Fiyatlar Hızla Yükseldi
Büyük bir yerli üretime sahip olmasına rağmen gübre ihtiyacının önemli bir kısmını ithal eden ABD'de, savaşın başlamasıyla fiyatlar hızla yükseldi. New Orleans ithalat merkezinde Cuma günü 516 dolar olan gübre fiyatı, 683 dolara kadar çıktı. Hindistan ise üre ve fosfatlı gübrenin yüzde 40'ından fazlasını Ortadoğu'dan satın alıyor. İthalatın etkilenmesinin yanı sıra Hindistan içindeki üretim de olumsuz etkilendi.
Küresel Gübre Piyasası Zaten Sıkışık Durumdaydı
Analistler, küresel gübre piyasasının İran savaşından önce de Çin'in ihracat kısıtlamaları ve Avrupalı üreticilerin Rus gaz arzındaki kayıp nedeniyle üretim kesintileriyle sıkışık olduğunu vurguladı. Üre fiyatlarının savaş öncesine göre ton başına yaklaşık 80 dolar arttığı kaydedildi. Bu artış, Avrupa ve ABD'de çiftçilerin stoklarını yenilemesini gerektirirken maliyet baskısını da artırıyor.
Gıda Üretimi Ciddi Risk Altında
Dünya şu anda her yıl 180 milyon tondan fazla azotlu gübre üretiyor. Azotlu gübrelerin üretim maliyetinin yaklaşık yüzde 70-80'i doğalgazdan geliyor. Dolayısıyla gaz fiyatlarındaki artış, daha yüksek gübre fiyatı anlamına geliyor. Azot gübresi olmadan, buğday, mısır ve pirinç gibi temel mahsullerin verimi önemli ölçüde azalıyor. Uzmanlar, küresel gıda üretiminin kabaca yarısının sentetik azot ve mahsul verimi gübre olmadan düşeceğini belirtiyor.
Ekmek ve Makarna Fiyatları Artabilir
Gübre üretimindeki herhangi bir aksaklığın küresel gıda üretimini etkileyebileceği ifade ediliyor. Ekmek, makarna ve patates gibi ürünlerin fiyatlarının artacağı, hayvan yemlerinin daha maliyetli hale geleceği öngörülüyor. Basra Körfezi'ndeki kapanmanın devam etmesi ve sevkiyatların bahar ekimine yetişememesi halinde fiyatların daha da artabileceği uyarısı yapılıyor.
