TCMB Dış Borç İstatistiklerinde Köklü Değişiklikleri Duyurdu
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), dış borç istatistiklerinde devrim niteliğinde bir metodoloji değişikliğini resmen duyurdu. Bankanın Merkezin Güncesi blog sayfasında yayımlanan analizde, istatistiklerin artık Uluslararası Para Fonu (IMF) standartlarına tam uyumlu hale getirildiği açıklandı.
Metodolojide Temel Değişiklikler Neler?
Yeni uygulamada, menkul kıymetlerin sınıflandırılmasında ihraç yeri bazlı yaklaşım terk edilerek, bunun yerine menkul kıymeti elinde bulunduranın yerleşikliği esas alınacak. Ayrıca, değerlemede nominal tutarlar yerine piyasa değerleri kullanılacak. Bu değişiklikler sayesinde, Dış Borç İstatistikleri ile Uluslararası Yatırım Pozisyonu (UYP) İstatistikleri arasında tam bir uyum sağlanmış oldu.
Analizde şu önemli örnek verildi: "Genel Hükümet tarafından ihraç edilen bir iç borçlanma senedi yurt dışı yerleşikler tarafından satın alınıyorsa, bu artık iç borç değil dış borç olarak kaydedilecek. Benzer şekilde, yurt dışında ihraç edilen bir senet yurt içi yerleşiklerce alınıyorsa, bu da dış borç değil iç borç kategorisine girecek."
Yeni Sistemin Dış Borç Stokuna Etkisi
Metodoloji değişikliği, dış borç verilerinin 2005 yılına kadar geriye dönük olarak güncellenmesini beraberinde getirdi. 2025 yılı üçüncü çeyrek itibarıyla, güncellemenin dış borç stoku üzerinde yaklaşık 65 milyar dolarlık aşağı yönlü bir etkisi olduğu belirlendi. Bu durum, dış borcun Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'ya (GSYH) oranını yüzde 36,7'den yüzde 32,5'e düşürdü.
Uzmanlar tarafından hazırlanan analize göre, yeni metodoloji:
- 2005-2016 döneminde dış borç stokunu yükseltirken,
- 2017 yılı sonrası dönemde ise aşağı yönlü bir etki yarattı.
Ödemeler Dengesinde de Önemli Güncellemeler
TCMB, aynı zamanda Ödemeler Dengesi İstatistikleri'nde de önemli bir güncelleme gerçekleştirdi. Birincil Gelir Dengesi altındaki "Portföy Yatırımları/Gider" kalemi, yeni mikro veri kaynaklarının devreye alınmasıyla 8 milyar 922 milyon dolar yukarı yönlü revize edildi. Bu değişiklik, 2020 yılı eylül ayından itibaren geçerli olacak şekilde uygulandı.
Bu güncellemeler neticesinde, 2025 yılında cari işlemler açığının GSYH'ye oranı yüzde 1,9 seviyesinde gerçekleşti. TCMB'nin Veri Yönetişimi ve İstatistik Genel Müdürlüğü uzmanları tarafından hazırlanan analiz, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile koordineli çalışmaların bir sonucu olarak ortaya çıktı.
Yeni dönemde, dış yükümlülüklere ilişkin veriler bütüncül bir yaklaşımla tek bir çatı altında kamuoyuna sunulacak. Bu kapsamda, daha önce Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Türkiye Dış Borç İstatistikleri, artık TCMB tarafından yayımlanmaya başlandı.
