Jeopolitik Gerilimler Emtia Piyasalarında Dalgalanmalara Yol Açtı
Yılın ilk çeyreğinde emtia piyasası, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle oldukça dalgalı bir seyir izledi. Özellikle ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından yaşanan gerilimler, lojistik aksaklıklara ve artan arz endişelerine neden oldu. Bu durum enerji ve tarım ürünlerinde yükselişleri tetiklerken, güçlenen dolar ise baz metaller üzerinde satış baskısı oluşturdu.
Altın ve Gümüşte İlk Çeyrek Performansı
İlk çeyrekte altın ve gümüş fiyatları, jeopolitik belirsizliklere rağmen dikkat çekici bir performans sergiledi. Ons bazında altın fiyatları yüzde 8,2, gümüş fiyatları ise yüzde 5,7 oranında artış gösterdi. Altının onsu 5 bin 598,09 dolarla rekor seviyeye ulaştıktan sonra, 4 bin 99,52 dolarla Kasım 2025'ten bu yana en düşük seviyeye geriledi. Gümüşün onsu da 121,7 dolarla rekor kırdı, ancak daha sonra 61 dolarla Aralık 2025'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.
Mart ayında altın ve gümüşte sert düşüşler yaşandı. Bu düşüşlerin arkasında petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artıracağı endişesi, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirimi yapmayacağı beklentisi ve güvenli liman olarak dolara yönelen talep yer alıyor. Ancak ocak ve şubat aylarındaki güçlü yükseliş hareketleri, bu düşüşleri gölgede bıraktı.
Gümüş, hem değerli metal hem de endüstriyel metal özelliği taşıması nedeniyle öne çıktı. Belirsizlik dönemlerinde güvenli liman talebiyle yükselen gümüş, endüstriyel kullanımının artmasıyla da desteklendi. ABD'de COMEX piyasasında gümüş stoklarının azalması ve merkez bankaları ile kurumsal yatırımcıların alımları da fiyatların yükselmesinde etkili oldu.
Baz Metaller ve Alüminyumun Pozitif Ayrışması
Baz metallerde ise alüminyum pozitif ayrıştı. Tezgah üstü piyasada alüminyum fiyatları yüzde 18,3, çinko fiyatları yüzde 16,7 oranında artarken, bakırda yüzde 0,2, kurşunda yüzde 11,3, nikelde ise yüzde 2,5 oranında düşüş yaşandı. Doların güçlenmesi bakır fiyatlarını baskılarken, jeopolitik riskler küresel ekonomik aktiviteye yönelik endişeleri artırdı.
Alüminyumda yaşanan yükselişin arkasında ise arz endişeleri yer alıyor. Küresel alüminyum üretiminin yaklaşık onda biri Basra Körfezi'nde yoğunlaşırken, Hürmüz Boğazı'nın kapanması ihracatı engelledi. İran'ın füze ve dron saldırıları bölgedeki tesisleri tehdit ediyor. Katar ve Bahreyn'de bazı alüminyum üreticilerinin üretimi durdurması, dünya genelinde alüminyum açığının artacağı beklentilerini güçlendirdi.
Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Emirates Global Aluminium'a ait Et-Tavila tesisinin saldırılarda zarar görmesi, arza ilişkin endişeleri kayda değer şekilde artırdı. 1,6 milyon ton kapasiteli tesisin uzun vadede devre dışı kalabileceği tahmin ediliyor. Böyle bir senaryoda arz fazlasından 1,3 milyon tonluk açığa düşülebileceği öngörülüyor.
Enerji ve Tarım Ürünlerinde Ralli
İlk çeyrekte enerji ürünleri öne çıktı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 47,2, Batı Teksas türü ham petrolün varil fiyatı ise yüzde 76,6 oranında arttı. Brent petrol 119,50 dolarla Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Doğal gaz kontratları ise yüzde 96,2 oranında yükseldi.
Hürmüz Boğazı'nda yaşanan lojistik aksamalar ve petrol akışının sekteye uğraması, petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu. Orta Doğu'daki gerilimin tırmanması küresel gaz piyasasını da sarstı. Katar'ın üretimi durdurması, dünya LNG arzının yaklaşık yüzde 20'sini raftan indirdi.
Petrol rallisi, gübre ve enerji maliyetleri üzerinden tahıl fiyatlarına yansıdı. Buğday fiyatları yüzde 21,5, mısır fiyatları yüzde 4, pirinç fiyatları yüzde 11,4, soya fasulyesi fiyatları ise yüzde 11,8 oranında arttı. Buğdayın kile başına fiyatı 6,4175 dolarla Haziran 2024'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin gübre ve enerji maliyetlerine yansıması, tahıl fiyatlarını sert şekilde yukarı çekti. Hürmüz Boğazı kaynaklı lojistik sorunlar buğday fiyatlarındaki hızlı yükselişleri tetikledi. Mısırın biyoyakıt ham maddesi olarak kullanılması ve artan biyoyakıt talebi de mısır fiyatlarını destekledi.
İran savaşının gübre fiyatlarını şişirmesiyle ABD'deki çiftçilerin mısır yerine soya ekimine yönelmesi, soya fasulyesi fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Diğer tarım ürünlerinde ise şeker fiyatları yüzde 3,4, pamuk fiyatları yüzde 8,9 oranında artarken, kahve fiyatları yüzde 14,3 oranında düştü. Kakao fiyatları ise yüzde 45,6 oranında azaldı.
