Avrupa Havayolları Jet Yakıtı Krizine Karşı Acil Önlemler Talep Ediyor
Avrupa'daki havayolu şirketlerini temsil eden Airlines for Europe (A4E), Orta Doğu'daki gelişmeler sonucunda ortaya çıkan jet yakıtı arz riskleri ve artan maliyetler karşısında Avrupa Birliği'nden (AB) acil önlemler alınmasını talep etti. Brüksel merkezli kuruluş, Lufthansa, Air France-KLM ve Ryanair gibi büyük havayollarını da içeren üyeleri adına yayımladığı açıklamada, sektörün ciddi bir krizle karşı karşıya olduğunu vurguladı.
AB'den İzleme ve Geçici Kolaylıklar İsteniyor
A4E'nin açıklamasında, AB'nin tedarikçilerden doğrudan alınan bilgilerle jet yakıtı arzını yakından izlemesi gerektiği belirtildi. Ayrıca, AB kuralları kapsamında havayollarının uçuş yaptıkları havalimanlarının en az yüzde 90'ında yakıt ikmali yapma zorunluluğunun geçici olarak askıya alınması talep edildi. Bu önlem, yakıt kıtlığı yaşanan bölgelerde operasyonel esneklik sağlamayı amaçlıyor.
Olağanüstü Durum Tanımlarının Genişletilmesi Talep Ediliyor
Yolcu haklarını düzenleyen mevzuat kapsamında, olağanüstü durumların daha açık şekilde tanımlanmasının önemine dikkat çekilen açıklamada, şu unsurların tazminat açısından olağanüstü durum olarak kabul edilmesi istendi:
- AB genelinde yaşanan yakıt kıtlığı
- Çatışma nedeniyle hava sahasının kapanması
- Resmi güvenlik uyarıları
- Çatışma kaynaklı hava trafik kontrolü yönlendirmeleri
Mali Önlemler ve Vergi Düzenlemeleri Önerildi
Açıklamada, ulaşımın sürdürülmesi ve artan yakıt fiyatları karşısında yolcu maliyetlerini azaltmak için şu öneriler sunuldu:
- Emisyon Ticaret Sistemi'nin (ETS) geçici olarak askıya alınması
- ETS maliyetlerinin sınırlandırılması ve düşürülmesi
- Sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) tahsisleri kapsamında geçici olarak yüzde 100 geri ödeme yapılması
- Üye ülkeler arasında AB düzeyinde koordinasyon sağlanması
- İç hat biletlerine uygulanan KDV'nin düşürülmesi
- Havacılık vergilerinin kaldırılması
Uzun Vadeli Çözüm Önerileri
Uzun vadede ise AB genelinde alınması gereken tedbirlere işaret edilen açıklamada, şu hususların hayata geçirilmesi talep edildi:
- Petrol stokları kurallarına kerosen hükümlerinin eklenmesi
- Kerosenin AB düzeyinde ortak satın alınmasının teşvik edilmesi
- Jet yakıtı bulunabilirliğine ilişkin yükümlülük getirilmesi
- Jet yakıtı arzını güvence altına almak için hedefli rafineri yükümlülüklerinin uygulanması
Krizin Boyutları ve Gelecek Uyarıları
Geçen hafta, Avrupa Uluslararası Havalimanları Konseyi (ACI Europe), Hürmüz Boğazı'nda ticaret akışının tamamen açılmaması halinde Avrupa havalimanlarının üç hafta içinde jet yakıtı kısıtıyla karşılaşabileceği uyarısında bulunmuştu. Arz kısıtları nedeniyle Avrupa ülkelerinde jet yakıtı fiyatları, savaş öncesine kıyasla yüzde 100 artarak rekor seviyelere çıktı.
Özellikle Avrupa gibi Basra Körfezi'nden jet yakıtı arzına büyük ölçüde bağımlı bölgeler, tedarik aksaklıkları karşısında en kırılgan bölgeler arasında yer alıyor. Söz konusu arzın kesilmesi nedeniyle İtalya’daki bazı havalimanlarında jet yakıtına kısıtlar getirilirken, bazı havayolu firmaları savaşın devam etmesi halinde Avrupa genelinde yaz dönemi uçuşlarının risk altında olacağı uyarısında bulundu.
Bu gelişmeler, Avrupa havacılık sektörünün derin bir yakıt kriziyle mücadele ettiğini ve acil önlemler alınmazsa yaz sezonunda ciddi operasyonel sorunlar yaşanabileceğini gösteriyor.
