Doğum borçlanması, kadın sigortalılara her bir çocuk için 2 yıla kadar olmak üzere toplam 6 yıl prim kazanma imkanı sunuyor. Ancak bu haktan yararlanmak için belirli şartların yerine getirilmesi gerekiyor. Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç, okurların sorularını yanıtladı.
Herkes 6 Yıl Doğum Borçlanması Yapabilir mi?
Doğum borçlanması, işçi (4/a), memur (4/c) veya esnaf (4/b) statüsünde sigortalı çalışması bulunan kadınlara tanınan bir haktır. Her bir çocuk için 2 yıla kadar olmak üzere üç çocuk için toplam 6 yıla kadar borçlanma yapılabilir. Ancak bu, her çocuk için otomatik olarak 2 yıl borçlanma hakkı olduğu anlamına gelmez. Borçlanma, çocuğun doğumundan 2 yaşını doldurana kadar geçen sürede annenin sigortalı çalışmadığı günler için yapılabilir. Daha önce sigortalı çalışmış ancak üç çocuk doğduktan sonra çocuklar 2 yaşını doldurana kadar hiç çalışmayan kadınlar toplam 6 yıl borçlanabilir.
Sigorta Başlangıcı Öne Çekilebilir mi?
Normalde doğum borçlanması sigorta başlangıç tarihini öne çekmez. Ancak staj sigortası bulunanlar, staj tarihi ile uzun vadeli sigorta başlangıcı arasında doğan çocuklar için borçlanma yaptığında sigorta başlangıcı borçlanılan süre kadar öne çekilir. 5434 sayılı Kanun'a tabi memurlar ise borçlanma ile sigorta başlangıcını öne çekemez.
Doğum Borçlanması Prim Tutarı Nasıl Hesaplanır?
SSK (4/a), BAĞ-KUR (4/b) ve 15 Ekim 2008 sonrası memur olan 4/c'liler, doğum borçlanması için günlük asgari ücretin yüzde 32'si oranında prim öder. İstenirse prime esas kazanç günlük asgari ücretin 9 katına kadar belirlenebilir. Örneğin 2026 yılında 18 ay (540 gün) borçlanma yapacak bir kadın, günlük 352,32 TL'den toplam 190.252,80 TL prim öder. 14 Ekim 2008 öncesi memur olan 5434'e tabi kadınlar ise emeklilik keseneğine esas aylık toplamının yüzde 36'sı oranında prim öder.
Ölüm Aylığı İçin Kaç Gün Prim Gerekir?
SSK (4/a) statüsünde çalışan bir kişinin vefatı halinde hak sahiplerine dul ve yetim aylığı bağlanması için en az 900 prim günü ve 5 yıllık sigortalılık süresi gerekir. Emekli Sandığı (4/c) ve BAĞ-KUR (4/b) için ise en az 1800 prim günü aranır. SSK'lılar eksik günlerini borçlanma ile tamamlayamazken, diğer statülerdekiler askerlik veya doğum borçlanması yapabilir.
Üç Farklı Statüde Çalışanın Emekli Aylığı Nasıl Hesaplanır?
Emekli aylığı, çalışılan statüye göre büyük farklılık gösterir. 2008 sonrası ilk defa çalışmaya başlayanlar için standart sağlanmış olsa da bu standart düşük aylıklarda eşitleme şeklinde olmuştur. Memurların emekli aylığı en çok emekli olunan tarihteki unvana göre belirlenir. 25 yılı tamamladıktan sonra çalışılan her yıl aylığı yüzde 1 artırır. 4/a'lı çalışanlar prime esas kazancı yüksek bildirildiğinde brüt asgari ücretin 3-4 katına varan aylık alabilirken, memurluktan ayrıldıktan sonra düşük kazançla çalışmak emekli aylığını azaltabilir.
