LNG Piyasasında Hürmüz Boğazı Krizi: Üretim Durduruldu, Arz Düşüşü Bekleniyor
Orta Doğu'da tırmanan çatışmalar, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasasını derinden sarsıyor. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ile İran'ın misillemeleri, bölgedeki gerilimi artırırken, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan sevkiyat aksaklıkları, enerji piyasalarında ciddi bir krize neden oldu. Bu gelişmeler, küresel LNG arzında haftalık 1,5 milyon ton düşüşe yol açtı.
Katar ve BAE Üretimi Durdurdu
İran'ın misilleme saldırılarının ardından, dünyanın önde gelen LNG üreticileri Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) üretimlerini durdurmak zorunda kaldı. Katar'ın yıllık 80 milyon ton kapasiteli Ras Laffan tesisi ile BAE'nin 4,6 milyon ton kapasiteli Das Island tesislerinde faaliyetler askıya alındı. Katar Enerji şirketi, 4 Mart'taki saldırılar nedeniyle "mücbir sebep" ilan ederek üretime ara verdiğini duyurdu.
Savaşın 19. gününe gelinirken, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların durma noktasına gelmesiyle, toplamda 4 milyon ton LNG'nin piyasaya ulaşamadığı tahmin ediliyor. Çatışmaların ne zaman sona ereceğine dair belirsizlik, tedarik süreçlerini olumsuz etkiliyor. Uzmanlar, çatışmalar dursa bile Katar'ın üretime yeniden başlamasının haftalar alabileceğini ifade ediyor.
Fiyatlar Yükseliyor, Küresel Etkiler Derinleşiyor
Katar'ın küresel LNG piyasasının yaklaşık %20'sini temsil eden üretim hacmi göz önüne alındığında, krizin uzaması durumunda tedarik ve fiyat mekanizmaları üzerindeki baskının artacağı öngörülüyor. Bu durum, hem Avrupa hem de Asya gaz piyasalarında fiyatların yükselmesine neden oluyor.
Avrupa doğal gaz piyasasında, Hollanda merkezli TTF'de işlem gören nisan vadeli gaz kontratları, savaş öncesine kıyasla önemli bir artış gösterdi. Fiyatlar, 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31 avro seviyesindeyken, savaşın ikinci haftasında 56,4 avroya kadar yükseldi ve şu anda 52 avro civarında seyrediyor.
Uzman Görüşleri: Talep Azaltma ve Spot Alımlar Gündemde
ICIS Küresel Gaz ve LNG Baş Analisti Alex Siow, yaptığı değerlendirmede, Katar ve BAE'nin toplam üretim kapasitesinin yaklaşık 85 milyon ton olduğunu ve her ikisinin de şu anda devre dışı kaldığını belirtti. Siow, "Çin ve Hindistan, LNG'de talep azaltmaya gitmeyi, Avrupa, Güney Kore ve Japonya ise kesintiyi spot LNG alımıyla telafi etmeyi değerlendiriyor." dedi.
Siow, Hindistan ve Çin'in "talep yıkımı" olarak adlandırılan yöntemle, enerji talebinde yakıt değişimi ve sanayi sektöründe kademeli kapanmalar gibi önlemlerle sırasıyla 26 milyon ton ve 11 milyon tonluk talebi azaltabileceklerini ifade etti. Ayrıca, Avrupa'nın Katar'dan yıllık 9,3 milyon ton LNG ithal ettiğini ve bunu ABD LNG'si satın alarak kolayca ikame edebileceğini vurguladı.
2022 Krizi ile Karşılaştırma ve Gelecek Öngörüleri
Petrol İhraç Eden Arap Ülkeler Örgütü (OAPEC) Küresel Gaz Piyasaları Uzmanı Wael Hamed Abdel Moati, Hürmüz Boğazı'ndaki LNG krizini, 2022'deki Rusya-Ukrayna Savaşı ile başlayan gaz kriziyle karşılaştırdı. Moati, "Hürmüz Boğazı krizi, 2022 doğal gaz krizine göre daha geniş küresel etkiye sahip." dedi.
Moati, Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında LNG üreticisi ülkelerin piyasadaki etkisinin arttığına dikkat çekerek, mevcut krizin kısa ve orta vadede ABD'nin üretim kapasitesini artırması konusunda güçlü bir kaldıraç etkisi yaratacağını belirtti. Bu durum, küresel enerji dengelerinde önemli değişimlere yol açabilir.
Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar, küresel LNG piyasasını derinden etkilemeye devam ediyor. Üretim durduruldu, arz düşüşü bekleniyor ve fiyatlar yükseliyor. Krizin ne kadar süreceği belirsizliğini korurken, dünya genelinde enerji tedarik stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesi kaçınılmaz görünüyor.
