Türkiye'nin ihracat yapısı, katma değer ekseninde yeniden şekilleniyor. Son veriler, teknoloji yoğun sektörlerin dış ticarette belirleyici hale geldiğini gösterirken, ihracattaki büyümenin ana kaynağının artık yüksek ve orta-yüksek teknolojili ürünler olduğunu ortaya koyuyor.
İhracatta Rekor Artış
2025 itibarıyla Türkiye'nin toplam ihracatı 112 milyar dolara ulaşırken, yüksek teknolojili ürün ihracatında yüzde 12,5, orta-yüksek teknolojili ürünlerde ise yüzde 10,6 oranında artış kaydedildi. Bu iki grubun toplam ihracat içindeki payı yüzde 43,5'e çıkarak şimdiye kadarki en yüksek seviyesine ulaştı. Son beş yıllık eğilim de teknoloji yoğun ürünlerin ihracattaki ağırlığının istikrarlı biçimde arttığını gösteriyor.
Savunma ve Havacılık Önde
Sektörel kırılımda savunma ve havacılık öne çıkarken, otomotiv, makine, kimya ve eczacılık sektörleri de bu artışa güçlü katkı sağladı. Özellikle hava ve uzay sanayii yüksek teknoloji sınıfında başı çekerken, otomotiv ve makine sektörlerine yapılan yatırımlar orta-yüksek teknoloji ihracatını yukarı taşıdı.
Ar-Ge Yatırımlarının Rolü
Bu dönüşümde Ar-Ge yatırımlarındaki artış belirleyici rol oynuyor. Türkiye'nin Ar-Ge harcamaları 19,9 milyar dolara ulaşırken, bu harcamaların milli gelir içindeki payı yüzde 1,46 seviyesine yükseldi. Artan Ar-Ge kapasitesi, firmaların daha karmaşık ve yüksek katma değerli ürünler geliştirmesine olanak sağlıyor.
Destek Programları ve Hedefler
Yüksek teknoloji yatırımlarını destekleyen programlar kapsamında bugüne kadar 216 projeye destek verildi. Yaklaşık 200 milyar dolar büyüklüğündeki bu projelerin tamamlanmasıyla dış ticaret dengesine yıllık 12 milyar dolar katkı sağlanması öngörülüyor. Ayrıca, 2030 yılına kadar mobilite, dijital teknolojiler, yeşil enerji ve yarı iletkenler gibi alanlarda 30 milyar dolarlık kamu desteği planlanıyor.
Küresel Başarılar
Sanayideki dönüşüm yalnızca üretimle sınırlı kalmıyor. Yazılım, oyun ve e-ticaret alanlarında faaliyet gösteren Türk girişimleri milyar dolar değerlemelere ulaşarak küresel pazarda yer edinmeye başladı. Bu gelişmeler, Türkiye'nin teknoloji üretme ve ticarileştirme kapasitesinin de güçlendiğine işaret ediyor.
Markalaşmada Dünya Sıralaması
Markalaşma alanında da dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. Türkiye, küresel marka başvurularında dünyada 7'nci sırada yer alırken, yerli başvurular bazında 6'ncı sıraya yükseldi. Avrupa'da ise 2'nci sırada bulunan Türkiye, marka tescil sayısında kıtanın lideri konumunda.
