Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, mükelleflerin vergisel risklerini önceden öğrenerek denetim sürecine girmeden durumlarını değerlendirmelerine imkan sağlayan yeni bir uygulamayı hayata geçirmeye hazırlanıyor. Yapay zeka destekli bu sistem, vergi kaybı ve kaçağıyla mücadelede önemli bir adım olarak görülüyor.
Bilinç Platformu Nedir?
VDK tarafından geliştirilen Bilinç Platformu, mükelleflerin vergisel risklerini doğrudan görebilecekleri ve durumlarını değerlendirebilecekleri yeni nesil bir dijital hizmet olarak tanımlanıyor. Platform, bu yıl içinde kullanıma sunulacak. Web uygulaması şeklinde çalışacak olan platform sayesinde, vergi idaresi ile mükellefler arasında daha şeffaf, önleyici ve rehberlik odaklı bir iletişim modeli kurulması amaçlanıyor.
Risklerin Şeffaf Paylaşımı
Platform ile mükelleflerin VDK tarafından tespit edilen riskleri kendileriyle doğrudan paylaşılacak. Böylece mükellefler, herhangi bir denetim ya da ceza sürecine girmeden önce kendi risklerini görerek gerekli değerlendirmeleri yapabilecek. Bu sayede olası hatalar erken aşamada fark edilip düzeltilebilecek.
Teknik Altyapı ve Analiz Yöntemleri
Platformun ilk aşamasında 150'den fazla kural bazlı vergi analizi ile birlikte vergisel konulara odaklı makine öğrenmesi senaryoları devreye alınacak. Sistem sayesinde mükelleflerin vergisel riskleri sayısal skorlar halinde gösterilecek ve daha objektif, veri temelli değerlendirme imkanı sağlanacak. Yüksek puan alınan senaryolarda mükelleflere, söz konusu riskleri bertaraf edecek şekilde sistem üzerinden rehberlik sunulması da hedefleniyor.
Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi Entegrasyonu
Başkanlık tarafından 2024 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de platforma entegre edilecek. Bu kapsamda parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler, mükelleflerin bilgisine sunulacak ve kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital denetim katmanı oluşturulacak. Yürüttükleri parasal işlemlerin risk durumunu görecek olan mükelleflerin, bu işlemlerin izlendiğini bilerek vergisel konularda daha dikkatli hareket etmeleri bekleniyor.
Sahte Belge ve Karşı Taraf Riskleri
Platformda sahte belge kullanımına ilişkin riskler de önemli bir yer tutacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi'nin çıktıları doğrultusunda mükelleflerin ticari ilişki içinde oldukları taraflardan kaynaklanan riskler, "karşı taraf riski" olarak paylaşılacak. Böylece mükellefler yalnızca kendi işlemlerini değil, iş yaptıkları taraflardan doğabilecek riskleri de görebilecek.
İkaz Denetimi ve Rehberlik Yaklaşımı
Bilinç Platformu, klasik denetim anlayışının ötesine geçerek "ikaz denetimi" yaklaşımını destekleyecek. Denetim gerektirmeyen ancak mükelleflerin bilmelerinde fayda görülen hususlar hakkında bilgilendirme yapılacak. Platform sayesinde mükellefler olası hatalarını erken aşamada fark ederek düzeltme imkanı bulacak. Ayrıca sistem üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik çalışması yapmak üzere vergi müfettişleri görevlendirilebilecek.
Bakan Şimşek'ten Değerlendirme
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Bilinç Platformu ile vergi denetiminde "denetim sonrası müdahale" yerine "denetim öncesi bilinçlendirme" anlayışını tesis edeceklerini belirtti. Bakan Şimşek, "Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm, hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistemin kurulmasını sağlayacak" ifadelerini kullandı.
