Yapay zeka teknolojilerinin kötüye kullanımıyla artan sahte belge üretimi ve vergi kaçakçılığı, devleti yeni ve etkili önlemler almaya zorladı. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan kapsamlı bir mevzuat değişikliği teklifi, TBMM gündemine alınmak üzere. Söz konusu düzenleme, sahte belge suçlarının erken tespitini, organize yapıların deşifre edilmesini ve vergi kayıp-kaçağıyla mücadelenin güçlendirilmesini hedefliyor.
25 Maddelik Teklif ile Yetkiler Genişliyor
25 maddeden oluşması beklenen teklif, sahte belge düzenleme ve kullanma suçlarına karşı daha etkin mücadele araçları getiriyor. Teklifle birlikte, organize şekilde vergi kaçıranların tespiti için teknik dinleme ve teknik takip sistemine geçilecek. Ayrıca, belgede sahtecilik suçlarına yönelik adli yetkilerin artırılması planlanıyor. Bu düzenlemeler, vergi denetimi ile vergi suçu soruşturmasının hukuki olarak birbirinden ayrılmasını da içeriyor.
KURGAN Sistemi ve Teknolojik Yenilikler Devrede
Mücadelenin teknoloji ayağını ise Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN) oluşturacak. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının sahte belge ile mücadele stratejisinin bir parçası olan bu sistem, işlem risklerini en kısa sürede tespit ederek mükellefleri uyaracak. KURGAN dışında, Rapor Otomasyon Sistemi gibi teknolojik yeniliklerin devreye alınmasıyla denetim süreçlerinin hızlanması bekleniyor.
Vergi Denetim Kurulu'nun 1 Ekim'de rehberini yayınladığı teknik araçlarla izleme ve gizli soruşturmacı görevlendirilmesi gibi tedbirler de yeni dönemde kullanılabilecek. Bu kapsamda, Vergi Usul Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nda değişiklikler yapılacak.
Sahte Belge Artık 'Öncül Suç' ve Organize Suç Kapsamında
Dijitalleşme ve yapay zekadaki gelişmeler, sahte belge üretimini klasik vergi incelemesinin sınırlarının ötesine taşıdı. Bu nedenle hazırlanan taslakta, sahte belge 'öncül suç' olarak tanımlanacak. Bu tanım, Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yer alan iletişimin tespiti, dinleme, teknik izleme ve gizli soruşturmacı görevlendirme gibi tedbirlerin vergi kaçakçılığıyla mücadelede kullanılmasının önünü açacak.
Düzenlemeyle, sahte belge faaliyetleri artık sadece vergisel bir usulsüzlük değil, organize suç, kara para aklama ve diğer yasa dışı faaliyetlerin finansmanını sağlayan bir suç alanı olarak ele alınacak. Bu çerçevede, suç örgütlerinin elde ettiği varlık ve gelirlere el konulabilecek ve bu gelirler müsadere edilebilecek.
Yaklaşımdaki bir diğer önemli değişiklik ise sahte belge kullanımında yaşanacak. Yeni dönemde, 'bilerek kullanma esas, bilmeden kullanma istisna' ilkesi benimsenecek. Kasıt ölçüsünün objektif kriterlere dayandırılması öngörülürken, bilmeyerek sahte belge kullananlar için istisnai hükümler getirilecek.
