Zabıta İşçilerinin Toplu Taşıma Hakları Yasal Çerçevede Netleşti
Belediye zabıta birimlerinde görev yapan işçilerin toplu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanıp yararlanamayacağı konusu, ilgili mevzuat hükümleri ışığında netlik kazanıyor. Yapılan detaylı incelemeler, bu konunun kadrolu personel ile hizmet alımı kapsamındaki işçiler açısından farklı değerlendirildiğini ortaya koyuyor.
Yasal Düzenlemeler ve Zabıta Personeli Hakları
11 Nisan 2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 36. maddesi, belediye zabıta personelinin belediyenin kurduğu, işletme hakkını devrettiği veya belediyeye bağlı işletmelerin şehir içi yolcu taşıma araçlarından görevli oldukları il sınırları içinde ücretsiz olarak yararlanabileceklerini hükme bağlıyor. Bu düzenleme, 8 Ocak 2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'a dayanıyor.
Ancak 4736 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarının ürettikleri mal ve hizmetlerden ücretsiz veya indirimli yararlanmanın genel olarak yasak olduğu, Cumhurbaşkanı'nın bu hükümden muaf tutulacak kişi veya kurumları belirlemeye yetkili olduğu açıkça belirtiliyor.
Muafiyet Kapsamı ve Sınırları
8 Şubat 2002 tarihli ve 24665 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmetlerden Ücretsiz veya İndirimli Olarak Faydalanacakların Tespitine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 3. maddesi, belediye zabıtası kadrosunda görev yapan personelin 4736 sayılı Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaf olduğunu düzenliyor. Bu muafiyet, yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar geçerli olacak şekilde kayıt altına alınmış durumda.
4 Mart 2014 tarihli ve 28931 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği'nin 3. maddesi ise şehir içi toplu taşıma hizmetlerini tanımlarken, zabıta personelinin ücretsiz yararlanabileceği araçları mevzuatına göre ayakta yolcu taşıyabilen araçlar veya demiryolları ve denizyolları araçları ile sınırlandırıyor.
Kadrolu Personel ile İşçi Statüsündeki Çalışanlar Arasındaki Fark
Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 6. maddesinde belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları şu şekilde sıralanıyor:
- Zabıta daire başkanı
- Zabıta müdürü
- Zabıta şube müdürü
- Zabıta amiri
- Zabıta komiseri
- Zabıta memuru
Yönetmeliğin 41. maddesine göre ise zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebiliyor. Bu geçici görev süresi bir yıl içinde altı ayı geçemiyor.
Hizmet Alımı Kapsamındaki İşçilerin Durumu
Yapılan hukuki değerlendirmeler, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında istihdam edilen şirket işçilerinin durumunun farklı olduğunu gösteriyor. Bu işçilerin "zabıta yardımcı personeli", "zabıta destek personeli" gibi değişik adlarla zabıta teşkilatı hizmetlerinde görevlendirilmesi, onların belediye zabıta kadrosunda olduğu anlamına gelmiyor.
Bu nedenle, hizmet alımı kapsamında çalıştırılan işçilerin toplu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanma hakkı bulunmuyor. Yasal düzenlemeler, bu hakkı sadece belediye zabıta kadrosunda yer alan ve yukarıda belirtilen unvanlara sahip personel ile sınırlandırıyor.
Sonuç ve Değerlendirme
Mevcut mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde:
- Belediye zabıta kadrosunda görev yapan personel (zabıta daire başkanı, müdürü, şube müdürü, amiri, komiseri ve memuru) belediyenin şehir içi yolcu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanma hakkına sahip.
- Geçici olarak zabıta biriminde görevlendirilen belediye memurları, görev süreleri ve görev alanlarıyla sınırlı olmak kaydıyla bu haktan yararlanabilir.
- Hizmet alımı kapsamında çalıştırılan ve 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olan işçiler ise toplu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanma hakkına sahip değildir.
Bu durum, kamu personel rejimi ile özel hukuk hükümlerine tabi çalışanlar arasındaki statü farklılığının önemli bir yansıması olarak karşımıza çıkıyor. İlgili tarafların bu ayrımı dikkate alarak hak ve yükümlülüklerini belirlemeleri gerekiyor.
