Otobiyografi ya da öz yaşam öyküsü, bir yazarın kendi hayatını anlattığı edebiyat türüdür. Yazar, doğumundan itibaren yaşadığı olayları, ailesini, sosyal çevresini ve yaşam pratiklerini kendi cümleleriyle kaleme alır. Türk Dil Kurumu otobiyografi kelimesini 'öz yaşam öyküsü' olarak Türkçeleştirmiştir.
Otobiyografinin Özellikleri
Otobiyografilerde doğumdan yazıldığı ana kadar anlatmaya değer olaylar yer alır. Yazar çoğu zaman aile büyüklerinden ve sosyal çevresinden de söz eder. Edebiyat, sanat, siyaset, spor gibi alanlarda ünlü kişiler, bilinmeyen yönlerini ve başarılarını anlatmak için otobiyografi yazar. Her ne kadar öznel bir bakış açısıyla yazılsa da nesnel gerçekler göz ardı edilmemelidir. Ancak yine de otobiyografiler öznel eserler olarak kabul edilir çünkü kişi kendini anlatırken tarafsız olamaz.
Biyografi ve Otobiyografi Arasındaki Fark
Biyografi, bir kişinin hayatının başka bir yazar tarafından yazılmasıdır. Otobiyografi ise yazarın kendisi tarafından yazılır. Biyografilerde maddi hata olasılığı daha yüksektir çünkü kaynaklar farklıdır. Otobiyografilerde hata ihtimali daha düşüktür. Biyografi farklı kaynaklardan bilgi toplarken otobiyografi yazarın kendi bakış açısını yansıtır. Otobiyografide birinci şahıs anlatımı kullanılır ve okuyucuyla yakın bir ilişki kurulur. Biyografi ise üçüncü şahısla yazılır ve daha az samimidir. Biyografinin amacı bilgilendirmek iken otobiyografi yaşam deneyimlerini ve başarıları ortaya koymaktır.
Otobiyografi Örnekleri
Ünlü otobiyografi örnekleri arasında Sylvia Plath'in 'Sırça Fanus', Stephen Hawking'in 'Benim Kısa Tarihim', Jack Kerouac'ın 'Yolda', Mina Urgan'ın 'Bir Dinozorun Anıları', Şevket Süreyya Aydemir'in 'Suyu Arayan Adam' ve Hasan Ali Yücel'in 'Hayatım' adlı eserleri sayılabilir. Kısa bir otobiyografi örneği şöyledir: 'Adım Cemal Kürekçi. 1994 yılında Bursa’da doğdum. 29 yaşındayım, boyum 1.78, kilom 63 kg. Babam Ahmet, annem Tuğba. Annem ve babam Marmara Üniversitesi Hukuk Bölümü mezunu ve avukat. Ben de Hacettepe Hukuk’u bitirdim ve avukatlık yapıyorum. Spor, kitap okuma, sinema ve uzun yürüyüşlerden hoşlanırım. En sevdiğim yemekler lahmacun, fasulye, patates kızartması, kebap, ekşili köfte ve karnıyarık. Hobilerim araba kullanmak, dağa tırmanmak ve basketbol. Bir kedim (Behçet) ve bir muhabbet kuşum (Boncuk) var. En sevdiğim müzik pop ve arabesk. En büyük idealim başarılı bir hâkim olmak.'
Otobiyografi Nasıl Yazılır?
Otobiyografi yazarken kronolojik sıra izlenir. Doğum, aile, eğitim, iş hayatı ve önemli olaylar anlatılır. Duygular ve düşünceler samimi bir dille ifade edilir. Gerçeklerden sapmamak önemlidir. Okuyucunun ilgisini çekecek detaylara yer verilmelidir.
