Geçen hafta 'entel' tipolojisinin ortaya çıkışının, gerçek entelektüellerin arada kaynamasına neden olduğunu belirtmiştik. Yeşilçam filmlerinde okur-yazar insanlar genellikle komik ve tuhaf tipler olarak resmedilir. Bu nedenle Yeşilçam filmlerini 'Türk sinemasının masumiyet dönemi' gibi romantik ifadelerle geçiştirmek, bizce çürük bir manipülasyondur.
Entel Tipinin Yaygınlaşması ve Sonuçları
'Turist aydın' olarak nitelendirilen bu tipin ortaya çıkışı, önümüze gelen herkesi entel diye yaftalamamıza ve bu sıfatın neredeyse metroda kitap okuyan herkesi kapsayacak şekilde genişlemesine yol açtı. Sanatla ilgilenenlere de 'Entel işte!' denir oldu. İş çığırından çıktı ve bilgiyi, kaliteyi, liyakati küçümseme noktasına kadar vardı.
Tüm bunlar gözümüzün önünde oldu. Aydına yakışan bilge bir zarafet yerine, el kol hareketleriyle maymunsu bir agresyon, maneviyatımıza barbarca saldıran profesör ünvanlı hadsizlik, hâlâ örtülü kadınlara yönelen şirretlik, Anadolu irfanı yerine yutturulan sallapati ve hakaretamiz görgüsüzlük, taşralı hötzötçü bir densizlik gözlemlendi. Şehre yakışan beyefendilik ve hanımefendiliğin yerini, Cihangir, Caddebostan, Teşvikiye menşeili narsist bir büyüklenme aldı. Hayatı ve insanı sadece formüllerden ve etiketlerden ibaret sanan şabloncu bir bakış açısı hepimizi sardı.
Pseudo-Entelektüel: Koftiden Aydın
Entel tipi, dindar veya dinsiz fark etmeksizin aynı canlı formunun değişik tezahürleridir. Yabancı literatürde bu tipe 'pseudo-entelektüel' denir. Pseudo-entelektüel, derin bilgi birikimi, entelektüel kapasitesi veya analitik düşünme yeteneği olmadığı halde dışarıya karşı bilgili, kültürlü ve entelektüel görünmek için çabalayan kişileri tanımlar. 'Pseudo' kelimesi 'sahte, yapay, yalancı' anlamına gelir. Bu kavramı Türkçede 'Koftiden Aydın' veya 'Yalandan Entelektüel' olarak ifade edebiliriz.
Bu tipin en büyük silahı derinlik yerine yüzeyselliktir. Bilgiyi anlamak için değil, karşısındakini ezmek için bir muşta gibi taşırlar. Basitçe anlatılabilecek bir şeyi kasıtlı olarak ağdalı bir dile boğar, cümle aralarına Nietzsche, Foucault gibi isimler serpiştirerek narsist bir üstünlük kurmaya çalışırlar. Amaç anlaşılmak değil, laf salatasıyla ezmek ve pop bir hayranlık uyandırmaktır. Eleştiriye kapalıdırlar, kendi fikirleri mutlak doğrudur. Gerçek bir entelektüel sorgulayıcı ve öğrenmeye açıkken, sahte entelektüel her şeyi bildiğini iddia eden bir malumatfuruştur. Daima agresif ve fanatik bir tavır sergiler. Bilgiye ve sanata olan ilgileri, saf meraktan değil, toplumda edinmek istedikleri 'seçkin/cool' statüden ve egolarını tatmin etme arzusundan kaynaklanır. Özetle, gerçek bir entelektüel bilgiyi anlamlandırmaya ve paylaşmaya çalışırken, pseudo-entelektüel bilgiyi bir aksesuar ve statü sembolü olarak taşır.
Hazır Cevaplar ve Kültürel Yozlaşma
Düşünür-Mimar Ali Günvar, Amerikan başkanlarına seçildikten sonra 3000 soru ve cevap öğretildiğini söylüyor. 'Reagan gibi bir dangoz bile bundan dolayı bazen entelektüel şeyler söylemiştir' diyor. 'Üç bin cevabı ezberleyenler işte böyle bir şeydir, enteldir.' 19. yüzyıl ideolojilerinden gelenlerle Kemalist taassupta ısrar edenler arasında bu hazırlop cevaplar artık her gözlemcinin fark edebildiği bir durumdur.
Farzımuhal, geleneksel bilgeliğimizin mizahını, Nasreddin Hoca irfanını sansürleyenler, Batı'dan gelen dijital/kültürel sömürge diline karşı savunmasız kalmışlardır. Nasreddin Hoca'nın halk ağızlı kelimelerini değiştirerek ahlaklı olunacağını sananlar, film ve dizilerin nasıl tercüme edildiğini gözden kaçırmışlardır. Bu nedenle gençler 'affedersiniz, özür dilerim' yerine artık 'üzgünüm' (I'm sorry) demektedir. Fuck'lı kelimeler yerine 'Lanet olsun' diyerek altyazının edebini koruyacağız mazeretiyle, sahte jargonlarla çatlak bir Türkçe yaratılmış, dilimizin derinlikli sıcaklığı soğumuştur.
Sonuç: Makas Kapanıyor
Bir tarafta Tanzimat'tan bugüne sarkan anlaşılmaz ağdalı dil, diğer tarafta internet ortamının İngilizceden bozma, daima İslamofobik, tangır tungur asimile lisanı. Entel tipi bu iki kutup arasında sallanan bir salıncakta oturuyor. 3000 sosyal medya alıntısıyla bizi esir eden sahte aydın tipi budur. Kötü haber ise şudur: Kim kimdir artık belli değildir. Entel ile entelektüel arasındaki makas kapanmak üzeredir.
