Tarih boyunca devasa topraklara ve kaynaklara hükmeden imparatorlukların ekonomik büyüklükleri, günümüz para birimine uyarlandığında ortaya çarpıcı bir tablo çıkıyor. Ekonomi tarihçilerinin hazırladığı listede, 600 yıl boyunca üç kıtaya hükmeden Osmanlı İmparatorluğu'nun da aralarında bulunduğu 10 devlet sıralandı. İşte dudak uçuklatan rakamlar ve detaylar.
10. Emevi Halifeliği: 15-20 Trilyon Dolar
Emevi Halifeliği, dünyanın bilinen en büyük ticaret yollarının merkezine hükmetmesi sayesinde 15-20 trilyon dolarlık bir servete sahipti. 8. yüzyılda küresel üretimin üçte birini kontrol eden bu devasa ağ, bugünün parasıyla dünyanın en büyük birkaç ekonomisinin toplamına eşitti.
9. Ahameniş İmparatorluğu (Pers): 15-20 Trilyon Dolar
Pers İmparatorluğu, dünya nüfusunun neredeyse yarısının doğrudan Persepolis'e vergi ödemesiyle benzer bir servet aralığına sahipti. Antik dünyadaki tarımsal üretim ve toplanan devasa değerli madenlerin güncel gayrimenkul ve üretim gücü karşılığı bu rakamı oluşturuyor.
8. İspanyol İmparatorluğu: 20-25 Trilyon Dolar
İspanyol İmparatorluğu'nun serveti, Amerika kıtasından çıkarılan 150 bin ton gümüş ve binlerce ton altının enflasyon düzeltmeli değeri ile Güney Amerika'nın neredeyse tamamının mülkiyet değerine dayanıyor. Bu devasa kaynaklar, imparatorluğu 20-25 trilyon dolarlık bir servete taşıdı.
7. Babür İmparatorluğu: 21-25 Trilyon Dolar
Sanayi devrimi öncesi dünyanın en büyük imalat ekonomisi olan Babür İmparatorluğu, Hindistan tekstil ve baharat pazarının küresel pazardaki dörtte birlik payının günümüzdeki trilyon dolarlık sanayi karşılığı ile 21-25 trilyon dolar arasında bir servete sahipti.
6. Çing Hanedanı (Çin): 30-35 Trilyon Dolar
1820'lerde küresel GSYİH'nin %32,9'unu tek başına elinde tutan Çing Hanedanı, bu oranla bugünkü ABD ekonomisinin küresel payından bile daha büyük bir ekonomiye sahipti. Tahmini net serveti 30-35 trilyon dolar olarak hesaplanıyor.
5. Osmanlı İmparatorluğu: 25-30 Trilyon Dolar
Osmanlı İmparatorluğu, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Akdeniz'in bir Türk gölü haline gelmesiyle elde edilen transit gümrük tekelinin değeri, Topkapı Sarayı'na akan vergiler, Mısır'ın tahıl gelirleri ve üç kıtadaki paha biçilemez toprakların modern jeopolitik ve ekonomik karşılığı ile 25-30 trilyon dolarlık bir servete ulaştı. Bu rakamla listede 5. sırada yer aldı.
4. Roma İmparatorluğu: 45-50 Trilyon Dolar
Roma İmparatorluğu, zirve döneminde Akdeniz havzasındaki tüm madenlerin, tarım arazilerinin ve işgücünün tek hakimi olması sayesinde 45-50 trilyon dolarlık bir servete sahipti. Sadece ilk imparator Augustus'un kişisel servetinin enflasyon düzeltmeli hali 4,6 trilyon dolar olarak hesaplanmaktadır ki bu, Elon Musk'ın servetinin yaklaşık 20 katıdır.
3. Mali İmparatorluğu: 5-10 Trilyon Dolar (Altın Rezervleri)
Mali İmparatorluğu'nun net servetini hesaplamak zor olsa da, hükümdar Mansa Musa tek başına 400-415 milyar dolarlık onaylanmış nakit/altın servetiyle tarihin en zengin bireyidir. Devletin elindeki altın madenlerinin toplam pazar tekelinin değeri trilyonları aşmaktadır.
2. Moğol İmparatorluğu: 100-120 Trilyon Dolar
24 milyon kilometrekarelik kesintisiz toprak parçasının modern gayrimenkul değeri, Çin, Orta Asya, Orta Doğu ve Doğu Avrupa'dan elde edilen yüzyıllık birikimlerin toplamı Moğol İmparatorluğu'nu 100-120 trilyon dolarlık bir servete taşıdı.
1. Britanya İmparatorluğu: 130-150 Trilyon Dolar
1920'lerde dünya nüfusunun dörtte birini ve dünya yüzölçümünün %24'ünü kontrol eden Britanya İmparatorluğu, o dönemki küresel GSYİH'nin %24'lük kısmına hükmediyordu. Bu rakam bugünkü dünya ekonomisine uyarlandığında, Britanya İmparatorluğu'nun ekonomik büyüklüğü 130-150 trilyon dolar ile tarihte eşi benzeri görülmemiş bir noktadadır.
Tarihin En Büyük Liderleri de Belli Oldu
Zenginlik sıralamasının yanı sıra, dünya tarihine yön veren liderler de listelendi. İşte o isimler:
- Mustafa Kemal Atatürk (Türk): Çökmüş bir imparatorluktan çağdaş ve laik bir cumhuriyet kuran vizyoner. Askeri dehası ve gerçekleştirdiği devrimlerle bir milleti küllerinden yeniden yaratmıştır.
- II. Ramses (Mısır): Antik Mısır'ın en güçlü dönemini yöneten firavun. Kadeş Savaşı ve Abu Simbel gibi devasa tapınaklarla gücünü mimariye kazımıştır.
- Aşoka (Hint): Mauryan İmparatorluğu'nu genişleten, ardından Budizm'i benimseyerek şiddeti reddeden ve barışı savunan ilk küresel lider örneği.
- I. Elizabeth (İngiliz): İngiltere'yi küresel bir imparatorluğa dönüştüren, İspanyol Armada'sını yenen ve kültür devrimine öncülük eden lider.
- Mete Han (Hun/Türk): Orduda onlu sistemi kurarak askeri tarihe yön veren, Türk boylarını birleştiren stratejist.
- Napoleon Bonaparte (Fransız): Avrupa'nın büyük kısmını fetheden, Napolyon Kanunları ile modern hukuk sistemlerinin temelini atan lider.
- Wu Zetian (Çin): Çin tarihinin tek kadın imparatoru, liyakate dayalı sınavlarla alt sınıfların yönetimde söz sahibi olmasını sağladı.
- Fatih Sultan Mehmet (Osmanlı/Türk): 21 yaşında İstanbul'u fetheden, doğu ve batı ilimlerini birleştiren Rönesans hükümdarı.
- Pachacuti (İnka): Küçük bir kabileden İnka İmparatorluğu'nu yaratan, And Dağları'nda mühendislik ağı kuran lider.
- Selahaddin Eyyubi (Eyyubi): Kudüs'ü Haçlılardan alan, hoşgörü ve şövalyelik ruhuyla efsaneleşen komutan.
- I. Isabella (İspanyol): İspanya'nın birleşmesini sağlayan, Kristof Kolomb'un seferlerini finanse eden kraliçe.
- Tomris Hatun (Saka/İskit): Pers Kralı Kiros'a karşı zafer kazanan, vatanını koruyan kadın hükümdar.
