Pazarda çoğumuzun yanından geçerken görmezden geldiği bir yeşillik, dünyanın en sağlıklı sebzesi olarak tam puan aldı. Besin yoğunluğu sıralamasında ıspanağı bile geride bıraktı. Listenin başında ne ıspanak var ne de pazar tezgâhında herkesin elinin gittiği o tanıdık yeşillikler. Sıralamanın zirvesinde çoğu kişinin adını bile bilmediği bir su bitkisi var: Su teresi.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nin (CDC) yaptığı bir besin sıralamasında 100 üzerinden 100 puanı yarışın tek galibi olarak bu yeşillik aldı. Bu sıralama yeni değil aslında. CDC'nin 'Preventing Chronic Disease' dergisinde yayımladığı çalışma birkaç yıl önce yapıldı ama sonuçları beslenme dünyasında zaman zaman yeniden gündeme geliyor. En sağlıklı sayılan onca sebze varken tepeye su teresinin çıkması çoğu kişiye ilk bakışta tuhaf geliyor.
Yarışa 41 Sebze ve Meyve Girdi
CDC araştırmacıları 'powerhouse' diye adlandırdıkları, yani besin yoğunluğu yüksek 41 sebze ve meyveyi tek tek puanladı. Her biri kalori başına ne kadar vitamin ve mineral taşıdığına göre sıraya kondu. Su teresi listenin en tepesine yerleşti ve 100 tam puana ulaşan tek isim oldu. Hemen arkasında Çin lahanası 91,99 puanla geliyor. Üçüncü sırada pazı var. Marketlerin gözdesi ıspanak ise 86,43 ile dördüncü sıranın hemen ardında kaldı. Su teresi ile ıspanak arasında neredeyse 14 puanlık bir mesafe var. Bu kadar açık bir farkta 'ikisi de yeşil yapraklı, aynı kapıya çıkar' demek pek mümkün olmuyor.
Ispanak Listede Var Ama Beklenenden Geride
Ispanak yıllardır sağlıklı beslenmenin simgesi gibi anıldı. Demir deyince akla ilk o gelir. O yüzden listede onu görmek değil başkasının önüne geçtiğini görmek şaşırtıyor. Bunun nedeni CDC'nin neyi ölçtüğüyle ilgili. Sıralama tek bir besine bakmıyor. Bir gıdanın kalori başına taşıdığı toplam vitamin-mineral zenginliğine bakıyor. Su teresi tam burada öne çıkıyor. Suda yetişen, hafif acımsı tadı olan bu yeşillik kaloriye göre oldukça yüklü bir besin profili sunuyor; özellikle C vitamini, K vitamini ve folat tarafında yoğun. Ispanak da güçlü bir sebze ama bu üç başlığın toplamında su teresi daha dolu bir tablo çiziyor.
Yani mesele ıspanağın kötü olması değil. Su teresinin aynı kalori bütçesiyle daha fazlasını masaya getirmesi.
Puanlama 17 Besin Üzerinden Yapıldı
Çalışmanın güvenilir tarafı, ölçüm yöntemindeki ayrıntıda. Araştırmacılar her sebze ve meyveyi 17 farklı besin üzerinden değerlendirdi. Liste epey geniş: potasyum, lif, protein, kalsiyum, demir ve A'dan K'ya kadar uzanan vitaminler bu ölçütlerin içinde. Tek bir besinde öne çıkmak yetmiyor bu sistemde. Yüksek puan için bir gıdanın birçok kalemde birden güçlü olması gerekiyor. Su teresinin tam 100 alması da bundan. Tek bir vitaminde patlama yaptığı için değil, ölçülen besinlerin çok büyük kısmında yukarılarda durduğu için. Sonuçların 'Preventing Chronic Disease' gibi hakemli bir dergide yayımlanmış olması da tabloya ayrı bir ağırlık katıyor. Sosyal medyada dolaşan 'en sağlıklı 10 besin' listelerinden farklı olarak, burada arkada somut bir yöntem var.
Markette Var Mı ve Nasıl Yeniyor?
Su teresi Türkiye'de ıspanak ya da maydanoz kadar tanıdık değil ama büsbütün yabancı da sayılmaz. Pazarlarda ve büyük marketlerin yeşillik reyonunda, kimi yerde 'tere' adıyla satılan türüne yakın bir görünümde karşınıza çıkabiliyor. Küçük, yuvarlakça yeşil yaprakları ve hafif keskin, hardalı andıran bir tadı var. En kolay yenme şekli çiğ. Salataya katabilir, sandviçin ya da tostun arasına koyabilirsiniz. Çorbaya son anda eklendiğinde de tadını koruyor. Pişirince besin değerinin bir bölümü azaldığı için çoğu kişi onu taze ve çiğ tüketmeyi tercih ediyor. Hafif acımsı tadı ilk seferde herkese hitap etmeyebilir ama yanına biraz limon ya da zeytinyağı gittiğinde dengeleniyor.
