Dijital Algoritmaların Çocuklar Üzerindeki Etkisi: Prof. Dr. Ali Murat Kırık'tan Kritik Uyarılar
Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta meydana gelen okul saldırılarının ardından, dijital algoritmaların ve sosyal medyanın çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri yeniden gündeme geldi. Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Asıl tehlike orada başlıyor" diyerek üç kritik noktaya dikkat çekti ve özellikle kendini dışlanmış hisseden çocukların risk altında olduğunu belirtti.
Okul Saldırıları ve Toplumsal Yansımalar
Türkiye, son dönemde Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta peş peşe meydana gelen okul saldırılarıyla sarsıldı. Şanlıurfa Siverek'te, 19 yaşındaki Ömer Ket'in pompalı tüfekle Ahmet Koyuncu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ni basarak 16 kişiyi yaralaması ve ardından intihar etmesi, toplumda derin bir şok etkisi yarattı. Yaralılar arasında öğretmen Cihat Edim'in durumunun ağır olduğu bildirildi.
Kahramanmaraş'ta gerçekleşen ikinci saldırıda ise 9 kişi hayatını kaybederken, 6'sı ağır olmak üzere 13 kişi yaralandı. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, olayın bireysel bir hadise olduğunu ve terör olayı olmadığını açıkladı. Bakan Çiftçi, "Olaydan dolayı son derece üzgünüz. Şanlıurfa'daki olaydan dolayı eğitim öğretime ara vermiştik. Bugün de Kahramanmaraş'ta 2 gün eğitime ara veriyoruz." ifadelerini kullanarak, bölgedeki eğitim faaliyetlerine geçici olarak ara verildiğini duyurdu.
Prof. Dr. Ali Murat Kırık: "Katmanlı Bir Sorun Yapısı Var"
Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Anabilim Dalı Başkanı ve Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, okullarda artan saldırıları değerlendirirken, meseleyi tek bir nedene bağlamanın yanıltıcı olduğunu vurguladı. Kırık, "Burada aslında çok katmanlı bir sorun yapısı var." diyerek, şu faktörlere dikkat çekti:
- Aile içi iletişimin zayıflaması ve ebeveynlerin çocuklarla nitelikli zaman geçirememesi.
- Çocukların duygularını sağlıklı bir şekilde ifade edememesi ve okul ortamında yaşanan akran zorbalığı.
- Okulların akademik başarıya odaklanarak, öğrencilerin psikososyal durumlarını geri plana atması.
Kırık, özellikle kendini dışlanmış hisseden, sürekli baskı altında olan veya duygusal olarak ihmal edilen çocukların, zamanla biriktirdikleri öfkeyi kontrolsüz bir biçimde dışa vurabileceğini belirtti. Bu noktada, asıl problemin kontrolsüzlük ve yalnızlık olduğuna dikkat çekerek, dijital algoritmaların bu süreci hızlandırabileceğini ifade etti.
Dijital Algoritmaların ve Kültürel İklimin Etkisi
Prof. Dr. Ali Murat Kırık, son yıllarda toplumda yaşanan değer aşınması ve kültürel erozyonun da etkili olduğunu söyledi. Geçmişte daha çok farklı coğrafyalarda görülen okul saldırılarının artık Türkiye'de de ortaya çıkmasının tesadüf olmadığını vurgulayan Kırık, şu değerlendirmelerde bulundu:
- Şiddetin medya içeriklerinde daha görünür hale gelmesi, çocukların dünyasını doğrudan etkiliyor.
- Bireysel öfkenin meşrulaştırılması ve "güçlü olan haklıdır" algısının yaygınlaşması, riski artırıyor.
- Dijital algoritmalar, çocukların maruz kaldığı içerikleri şekillendirerek, olumsuz davranışları tetikleyebiliyor.
Kırık, "Yani mesele sadece bireysel psikoloji değil, aynı zamanda çocukların büyüdüğü kültürel iklim." diyerek, sorunun çok yönlü olduğunu ve dijital araçların bu iklimi daha da karmaşık hale getirdiğini belirtti. Bu bağlamda, ailelerin, eğitim kurumlarının ve toplumun bütüncül bir yaklaşım geliştirmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
