Türkiye'de Kadın ve Erkek Nüfusu Neredeyse Eşitlendi
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçları, 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla Türkiye nüfusunda kadın ve erkek sayılarının birbirine çok yakın olduğunu ortaya koydu. Verilere göre, kadın nüfusu 43 milyon 32 bin 734 kişi, erkek nüfusu ise 43 milyon 59 bin 434 kişi olarak kaydedildi. Bu durum, toplam nüfusun yüzde 49,98'ini kadınların, yüzde 50,02'sini ise erkeklerin oluşturduğu anlamına geliyor.
Kadınlar Daha Uzun Yaşıyor, Yaşlı Nüfusta Oran Artıyor
Kadınlar ile erkekler arasındaki bu dengeli dağılım, ileri yaş gruplarında kadınların lehine değişiyor. Kadınların daha uzun yaşaması nedeniyle, 60 ve üzeri yaş grubundan itibaren kadın nüfusun oranı artış gösteriyor. Örneğin, 60-74 yaş grubunda kadınların oranı yüzde 51,9 iken, 90 ve üzeri yaş grubunda bu oran yüzde 69,7'ye yükseliyor.
Hayat Tabloları sonuçları, doğuşta beklenen yaşam süresinin 2022-2024 döneminde Türkiye geneli için 78,1 yıl olduğunu gösteriyor. Kadınlarda bu süre 80,7 yıl, erkeklerde ise 75,5 yıl olarak kaydedildi. Genel olarak, kadınların erkeklerden ortalama 5,2 yıl daha uzun yaşadığı tespit edildi.
Sağlıklı Yaşam Süresi Erkeklerde Daha Yüksek
Sağlıklı yaşam süresi, bireyin günlük faaliyetlerini kısıtlayacak bir sağlık sorunu olmadan yaşaması beklenen yıl sayısını ifade ediyor. 2022-2024 döneminde, sıfır yaşındaki bir kişi için Türkiye genelinde sağlıklı yaşam süresi 57,6 yıl olarak hesaplandı. Kadınlarda bu süre 56,3 yıl, erkeklerde ise 58,9 yıl oldu. Böylece, erkeklerin doğuşta sağlıklı yaşam süresinin kadınlardan 2,6 yıl daha uzun olduğu görüldü.
Eğitim Sürelerinde Artış, Kadınların Eğitim Seviyesi Yükseliyor
Ulusal Eğitim İstatistiklerine göre, 25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi yıllar içinde önemli bir artış gösterdi. 2011 yılında Türkiye geneli için ortalama eğitim süresi 7,3 yıl iken, kadınlarda 6,4 yıl, erkeklerde 8,3 yıl olarak kaydedildi. 2024 yılına gelindiğinde ise bu süreler Türkiye genelinde 9,5 yıl, kadınlarda 8,8 yıl, erkeklerde 10,2 yıl olarak gerçekleşti.
En az bir eğitim düzeyini tamamlayan 25 ve üzeri yaştaki nüfusun oranı da artış eğiliminde. 2008 yılında bu oran yüzde 75,1 iken, 2024 yılında yüzde 92,6'ya yükseldi. Cinsiyete göre incelendiğinde, 2008'de kadınlarda yüzde 67,5, erkeklerde yüzde 82,8 olan oran, 2024'te kadınlarda yüzde 88,3, erkeklerde ise yüzde 97,0 oldu.
Yükseköğretim mezunu olan 25 ve üzeri yaştaki nüfusun oranı da benzer şekilde arttı. 2008 yılında yüzde 9,1 olan bu oran, 2024 yılında yüzde 25,2'ye çıktı. Kadınlarda yüzde 7,1'den yüzde 23,6'ya, erkeklerde ise yüzde 11,2'den yüzde 26,8'e yükseldi.
Ebeveyn Eğitimi, Bireyin Eğitim Düzeyini Etkiliyor
Ebeveynin tamamladığı eğitim düzeyi, bireyin eğitim seviyesi üzerinde önemli bir etkiye sahip. Annesi yükseköğretim mezunu olan 25 yaş ve üzeri nüfusun 2024 yılında yüzde 84,4'ünün yükseköğretim mezunu olduğu görüldü. Bu durum, ebeveyn eğitim seviyesinin yükselmesiyle bireyin eğitim düzeyinin de arttığını gösteriyor.
İşgücüne Katılım ve İstihdamda Kadınların Durumu
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre, 2024 yılında 15 ve üzeri yaştaki nüfusun işgücüne katılma oranı yüzde 54,2 olarak gerçekleşti. Bu oran kadınlarda yüzde 36,8, erkeklerde ise yüzde 72,0 oldu. Kadınların eğitim seviyesi yükseldikçe işgücüne katılım oranlarının da arttığı gözlemlendi. Örneğin, okuryazar olmayan kadınlarda işgücüne katılma oranı yüzde 14,6 iken, yükseköğretim mezunu kadınlarda bu oran yüzde 68,7'ye yükseldi.
İstihdam oranlarına bakıldığında, 2024 yılında 15 ve üzeri yaştaki nüfusun istihdam oranı yüzde 49,5 olarak kaydedildi. Kadınlarda bu oran yüzde 32,5, erkeklerde ise yüzde 66,9 oldu. Bölgesel olarak incelendiğinde, en yüksek istihdam oranı yüzde 54,7 ile Antalya, Isparta, Burdur bölgesinde, en düşük istihdam oranı ise yüzde 39,5 ile Mardin, Batman, Şırnak, Siirt ve Van, Muş, Bitlis, Hakkari bölgelerinde gerçekleşti.
Kadın istihdam oranı en yüksek yüzde 39,3 ile Antalya, Isparta, Burdur bölgesinde, en düşük ise yüzde 20,9 ile Van, Muş, Bitlis, Hakkari bölgesinde oldu. Ayrıca, yarı zamanlı çalışanların istihdam içindeki oranı 2024 yılında yüzde 12,1 olarak hesaplanırken, bu oran kadınlarda yüzde 18,3, erkeklerde ise yüzde 9,0 olarak kaydedildi.
Kadınların Yöneticilik ve Temsil Oranları Artıyor
Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, kadın büyükelçi oranı 2011 yılında yüzde 11,9 iken, 2025 yılında yüzde 28,4'e yükseldi. Erkek büyükelçi oranı ise aynı dönemde yüzde 88,1'den yüzde 71,6'ya düştü.
Türkiye Büyük Millet Meclisi verileri, 2025 yılı sonu itibarıyla 592 milletvekili içerisinde kadın milletvekili sayısının 118, erkek milletvekili sayısının ise 474 olduğunu gösteriyor. Meclisteki kadın milletvekili oranı, 2007 yılında yüzde 9,1 iken, 2025 yılında yüzde 19,9'a çıktı.
Yükseköğretim İstatistiklerine göre, yükseköğretimde görevli profesörler içerisindeki kadın profesör oranı 2010-2011 öğretim yılında yüzde 27,6 iken, 2024-2025 öğretim yılında yüzde 34,9 oldu. Kadın doçent oranı ise aynı dönemde yüzde 32,2'den yüzde 43,3'e yükseldi.
Üst ve orta düzey yönetici pozisyonundaki kadın oranı da artış gösterdi. 2012 yılında yüzde 14,4 olan bu oran, 2024 yılında yüzde 21,5'e çıktı. Borsa İstanbul'da işlem gören en büyük 50 şirketin yönetim kurulu üyelerindeki kadın oranı ise 2016 yılında yüzde 12,2 iken, 2025 yılında yüzde 18,3 oldu.
Ortalama İlk Evlenme Yaşı ve Teknoloji Kullanımı
Evlenme İstatistiklerine göre, 2025 yılında resmi olarak ilk evliliğini yapmış olan kadınların ortalama evlenme yaşı 26,0, erkeklerin ise 28,5 oldu. Ortalama ilk evlenme yaşının en yüksek olduğu il, kadınlarda 29,6 yaş, erkeklerde 32,4 yaş ile Tunceli olarak kaydedildi. En düşük olduğu il ise kadınlarda 23,7 yaş ile Kilis, erkeklerde 26,4 yaş ile Şanlıurfa oldu.
Yapay Zeka İstatistiklerine göre, İnternet kullanan bireylerden üretken yapay zeka kullandığını beyan edenlerin oranı 2025 yılında yüzde 19,2 olarak hesaplandı. Bu oran kadınlarda yüzde 18,8, erkeklerde ise yüzde 19,4 oldu. Yaş gruplarına göre incelendiğinde, en fazla yapay zeka kullanan bireyler yüzde 39,4 ile 16-24 yaş grubunda yer aldı. Bu yaş grubundaki kadınların yüzde 40,5'i, erkeklerin ise yüzde 38,3'ü yapay zeka kullandığını belirtti.
