Otizm ve DEHB Arasındaki İnce Çizgi: Uzmanlar Aileleri Uyarıyor
Çocukluk çağında sıkça görülen Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ile Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), benzer belirtiler göstermesi nedeniyle aileler tarafından sıklıkla karıştırılabiliyor. Dünya Otizm Farkındalık Günü kapsamında açıklamalarda bulunan Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Topçu, bu iki durumun hem nedenleri hem de tedavi yaklaşımlarıyla birbirinden tamamen farklı olduğunu vurgulayarak, erken teşhisin çocukların gelişim sürecindeki kritik rolüne dikkat çekti.
Belirtiler Benzer, Ancak Nedenler ve Seyir Farklı
Prof. Dr. Yasemin Topçu, otizm spektrum bozukluğunun sosyal iletişimde bozukluk, göz teması eksikliği, kısıtlı ilgi alanları ve tekrarlayıcı davranışlarla karakterize olduğunu belirtiyor. Buna karşın, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun yaşa uygun olmayan dikkat süresinin kısalığı, aşırı hareketlilik ve dürtüsellikle seyrettiğini ifade ediyor.
Otizmde belirtiler genellikle 1 yaş öncesinde başlıyor, ancak 1-2 yaş arasında göz teması kurmama, konuşma basamaklarının geride kalması ve iletişime girmeme gibi bulgularla belirginleşiyor. DEHB'de ise göz teması kurma ve sosyal iletişim genellikle korunuyor; çocuklar iletişime açık oluyor ve bulgular çoğunlukla okul çağında netleşiyor.
İlgi Alanları ve Konuşma Gelişimi Ayırt Edici Olabilir
İki durum arasındaki önemli farklardan biri de ilgi alanları ve konuşma gelişimi. Prof. Topçu, otizm spektrum bozukluğunda ilgi alanlarının kısıtlı olduğunu ve çocukların belirli bir alana takıntılı şekilde yönelebildiğini açıklıyor. DEHB'de ise ilgi alanları çok çeşitli olmasına rağmen, dikkat süresinin kısa olması nedeniyle konuya ilgi uzun süre sürdürülemiyor.
Otizmde kelime kazanımının olmaması veya kazanılan kelimelerin kaybı sık görülürken, DEHB'de konuşma gelişimi genellikle normal seyrediyor, hatta hızlı konuşma eğilimi gözlemlenebiliyor.
Tedavi Yöntemleri Tamamen Farklı
Prof. Dr. Topçu, tedavi yaklaşımlarının da iki durum için büyük farklılıklar gösterdiğini belirtiyor. Otizm spektrum bozukluğunda temel tedavinin bireyselleştirilmiş eğitim olduğunu vurgularken, DEHB'de ilaç tedavisinin ana yaklaşım olarak öne çıktığını ve davranış terapileriyle desteklendiğini ifade ediyor.
Her iki durumda da erken tanının, çocuğun yaşam kalitesini belirgin şekilde artırdığını söyleyen Topçu, bazı nörolojik, metabolik ve genetik hastalıkların bu tablolara yol açabileceğine dikkat çekiyor. Tedaviye yeterli yanıt alınmaması veya çoklu ilaç kullanımı gerektiğinde, detaylı nörolojik değerlendirmenin şart olduğunu da sözlerine ekliyor.
Ailelerin, çocuklarında gözlemlenen aşırı hareketlilik, göz teması kurmama veya kısa dikkat süresi gibi bulgular karşısında endişelenmesi doğal olsa da, doğru değerlendirme için uzman görüşü almanın önemi bir kez daha vurgulanıyor. Yanlış teşhislerin çocukların gelişim sürecini olumsuz etkileyebileceği unutulmamalı.
