Türk Hematoloji Derneği'nin düzenlediği '18. Kemik İliği Transplantasyonu ve Hücresel Tedaviler Kongresi'nde (18. KİTHT) konuşan uzmanlar, Türkiye'nin kök hücre naklindeki başarısını ve altyapısını gözler önüne serdi. Dernek Genel Sekreteri Prof. Dr. Elif Birtaş Ateşoğlu, kök hücre nakillerinin ülkemizde sık uygulandığını ve yurtdışından da bu kapsamda çok sayıda hastanın Türkiye'ye geldiğini belirtti.
Kök hücre nakli nedir?
Prof. Dr. Ateşoğlu, kök hücrelerin kemik iliğinde bulunan ve kan hücrelerini üreten ana hücreler olduğunu ifade ederek, "Kök hücre nakli, bir hastaya kök hücrelerin verilmesi işlemidir. İşlem sırasında hastanın kendi kök hücreleri kullanılırsa 'otolog kök hücre nakli', başka sağlıklı bir kişinin kök hücreleri nakledilirse 'allojeneik kök hücre nakli' adını alır" dedi.
Kimlere uygulanır?
Allojeneik kök hücre naklinin akut lösemiler, lenfomalar gibi malign hastalıklar dışında kemik iliği yetersizliği ile giden aplastik anemi ve bazı genetik ile bağışıklık sistemi hastalıklarında uygulandığını belirten Prof. Dr. Ateşoğlu, "Hastaya yapılan kemik iliği nakli ile sağlıklı bir kemik iliği oluşturulmakta ve böylece kalıcı bir iyileşme sağlanmaktadır" diye konuştu.
Ulusal doku bankamız: TÜRKÖK
Allojeneik kök hücre naklinin uygun donörden toplanan kök hücreler ile yapıldığını anlatan Prof. Dr. Ateşoğlu, donör uygunluğunun HLA doku grubu ile belirlendiğini söyledi. "HLA doku grubu tayini koldan alınan bir tüp kandan yapılmaktadır. Kök hücre donörü olmak için kan grubu uyumu şartı yoktur. En uygun donör adayı, hastanın HLA doku grubu tam uyumlu kardeşidir. Bir kardeşin hasta ile HLA tam uyumlu çıkma ihtimali yüzde 25'tir. Eğer uyumlu kardeş donör bulunamazsa ulusal doku grubu bankasından (TÜRKÖK) donör taraması yapılır. Tam uyumlu ya da yüzde 90 uyumlu akrabadışı donör tespit edilmeye çalışılır. Birden fazla bulunursa genç ve erkek donörler tercih edilir. Ulusal bankadan donör bulunamazsa, uluslararası bankalardan donör taraması yapılabilir" dedi.
Kimler gönüllü kök hücre bağışçısı olabilir?
Türk Hematoloji Derneği Kongre Sekreteri Prof. Dr. Oral Nevruz ise gönüllü bağışçı olma şartlarını şöyle sıraladı: "18-35 yaş aralığında, fiziken ve ruhen sağlıklı her birey kök hücre donörü olabilir. Bağışçılar koldan alınan kandan yapılan HLA doku tiplendirmesi sonucunda veritabanına kayıt olmakta ve hastalar için yapılan tarama sırasında bir hastaya uygun donör olarak tespit edildikleri takdirde kök hücre bağışı yapmaktadırlar. Kök hücre donörlüğü gönüllülük esasına dayanır. Donörlerden kök hücre çoğunlukla kol kanından toplanmaktadır. İşlem öncesi donöre, kemik iliğindeki kök hücreyi damara çıkarmak için zararı dokunmayan aşı tedavisi uygulanmaktadır. Şartları sağlayan sağlıklı bireylerin kök hücre donörü olması birçok hasta için hayat kurtarıcıdır."
Geçen yıl 4 bin 215 nakil yapıldı
Ülkemizde 1994 ve 1999 yıllarında ilk kemik iliği bankalarının kurulduğunu hatırlatan Prof. Dr. Nevruz, "Günümüze kadar sadece ülkemizde değil, yakın çevremizde, komşu ülkelere de hizmet vererek, genişleyen kemik iliği nakli işlemleri halen toplam 115 pediatrik ve erişkin nakil merkezinde yapılıyor. Geçen yıl, bin 681 allojeneik, 2 bin 534 otolog nakil olmak üzere 4 bin 215 nakil yapıldı. Ayrıca yurtdışından gelen 110 hastaya da nakil yapıldı" dedi.
