Günümüzün en ciddi çevresel sağlık sorunlarından biri olan hava kirliliği, yalnızca solunum ve kalp damar sistemlerini değil, kadın ve erkek üreme sağlığını da doğrudan tehdit ediyor. Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı Doç. Dr. Işık Kaban, yapılan bilimsel araştırmaların, kirli havaya uzun süre maruz kalmanın çocuk sahibi olma ihtimalini azaltabileceğini ortaya koyduğunu vurguladı.
Kadınlarda Yumurtalık Rezervi Erken Tükeniyor
Kadınlarda doğurganlık kapasitesinin en önemli göstergelerinden biri, yumurtalık rezervidir. Bu rezervin değerlendirilmesinde kilit rol oynayan Anti-Müllerian Hormonu (AMH) düzeyi, normalde yaşla birlikte düşer. Ancak Doç. Dr. Işık Kaban, sigara, stres ve çevresel faktörlerin bu süreci hızlandırabildiğine dikkat çekti.
Kaban, özellikle hava kirliliğinin ve trafiğin yoğun olduğu bölgelerde yaşayan kadınlarda AMH seviyelerinin daha düşük çıkabildiğini belirterek şu uyarıyı yaptı: "Araştırmalar, kirli havanın yumurtalıklar üzerinde olumsuz bir etkisi olabileceğini gösteriyor. Uzun süreli maruziyet, yumurtalıkların biyolojik yaşlanma sürecini hızlandırabilir, bu da doğurganlık penceresini daraltabilir."
Erkeklerde Sperm Kalitesi Düşüyor
Erkek üreme sistemi de çevresel toksinlere karşı oldukça hassas. Havadaki ince partiküller solunum yoluyla kana karışabiliyor. Doç. Dr. Kaban, bu maddelere sürekli maruz kalmanın sperm üretimini ve kalitesini bozabildiğini ifade etti.
Hava kirliliğinin yoğun olduğu yerlerde yaşayan erkeklerde yapılan çalışmalar;
- Sperm sayısında azalma,
- Sperm hareketliliğinde bozulma,
- Sperm DNA'sında hasar artışı
gibi olumsuz sonuçlar bildiriyor. Bu değişiklikler ise döllenme şansını ve sağlıklı embriyo gelişimini riske atabiliyor.
Gebelik Süreci ve Alınabilecek Önlemler
Hava kirliliğinin etkileri gebelik öncesiyle sınırlı değil. Doç. Dr. Kaban, gebelik döneminde kirli havaya maruz kalmanın da bazı olumsuz sonuçların riskini artırabildiğini, bu nedenle hem gebelik öncesinde hem de gebelik süresince temiz hava solumanın anne ve bebek sağlığı için kritik olduğunu vurguladı.
Hava kirliliğini bireysel olarak tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da maruziyeti azaltmak için alınabilecek bazı tedbirler şunlar:
- Sigara ve pasif içicilikten kesinlikle kaçınmak,
- Yoğun trafikli ana caddelerde uzun süre vakit geçirmemek,
- Yaşam alanlarının havalandırmasına ve hava kalitesine dikkat etmek,
- Genel sağlığı destekleyecek yaşam tarzı alışkanlıkları edinmek.
Doç. Dr. Işık Kaban, bu önlemlerin her zaman yüzde yüz koruma sağlamasa da üreme sağlığını desteklediğini belirtti. Tüm çabalara rağmen gebelik elde edilemeyen çiftler için ise yardımcı üreme tedavilerinin önemli bir seçenek olmaya devam ettiğini sözlerine ekledi.
Sonuç olarak; hava kirliliği tek başına bir kısırlık nedeni olarak görülmese de, hem kadın hem de erkek üreme sağlığını olumsuz etkileyen önemli bir risk faktörü. Temiz hava, artık sadece bir çevre meselesi değil, gelecek nesillerin sağlığını doğrudan ilgilendiren bir halk sağlığı konusu haline gelmiş durumda.
