Kumar Bağımlılığı Tedavisinde Ailelerin Kritik Rolü ve Yaygın Hatalar
Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bahadır Geniş, kumar bağımlılığıyla mücadelede ailelerin sıklıkla yaptığı bir hataya dikkat çekti. Geniş, ailelerin bağımlılık sürecinde borçları karşılıksız ödemesinin tedaviye katkı sağlamaktan çok bağımlılık döngüsünü beslediğini vurguladı.
Sanal Kumarın Yükselişi ve Demografik Değişim
Doç. Dr. Bahadır Geniş, sanal kumarın özellikle Kovid-19 döneminde insanların evde kaldığı süreçte belirgin şekilde arttığını belirtti. Bu dönemde insanların can sıkıntısını gidermek veya kolay yoldan para kazanma heyecanıyla sanal kumara yöneldiğini ifade eden Geniş, bu kumar türünde de haz ve heyecan dürtüsünün baskın olduğunu açıkladı.
Geniş, önemli bir demografik değişime işaret ederek şunları söyledi: "Sanal kumarla ilgili süreçte geçmişte kumar öyküsü olmayan kişilerin son bir yılda başladığını söyleyen erkek yoğunluğu azalırken, kadınlarda kumarın yaygınlaştığını gözlemliyoruz. Eskiden daha çok bahis, basketbol, futbol gibi alanlarda görülen kumar, şimdi sanal seçeneklerle kadınları da yoğun şekilde etkiliyor."
Bağımlılıkta Hedef Kitle ve Ailenin Rolü
Bağımlılıklarda hedef kitlenin genellikle gençler olduğunu vurgulayan Geniş, bağımlılığın diyabet ve tansiyon gibi ömür boyu süren bir hastalık olduğunu hatırlattı. Gençlik döneminde bağımlı olan kişilerin ömür boyu mücadele etmek zorunda kalabileceğini belirtti.
Ailelerin bağımlılık tedavisinde üçlü sacayağının temel bileşenlerinden biri olduğunu ifade eden Geniş, tedavide hasta, tedavi ekibi ve ailenin birlikte hareket etmesi gerektiğini kaydetti. Ailenin süreci iyi yönetememesi durumunda bağımlılığa depresyon, kaygı bozuklukları, tükenmişlik gibi ek rahatsızlıkların eşlik edebileceğini vurguladı.
Borç Ödeme Hatası ve Tedavide Geç Kalmanın Sonuçları
Doç. Dr. Bahadır Geniş, ailelerin iyi niyetle yaptığı ancak bağımlılığı besleyen en önemli hatalardan birinin borç ödeme davranışı olduğunu açıkladı. "Aileler 'bunu çevredekiler duymadan kapatalım' diyerek borç ödüyor. Kumar oynayan kişi pişman oluyor ama bu pişmanlık sadece 1-2 ay etkili oluyor. Kişi can sıkıntısı veya yerine koyacak aktivite bulamadığında tekrar kumara başlıyor."
Geniş, kritik bir uyarıda bulunarak şunları ekledi: "Aileler borç ödeyerek süreci yöneteceklerini düşünüyor ama bu bağımlılık döngüsünü devam ettiriyor. Hastalar genellikle bağ, bahçe, ev, araba gittikten ve ellerinde tek bir ev kaldığında tedaviye geliyor. Bu da tedavi sürecini zorlaştırıyor."
İdeal yaklaşımın ailenin borcu hibe olarak değil, borç olarak vermesi ve kişinin bu borcu peyderpey ödemesi olduğunu belirten Geniş, karşılıksız ödemelerin hastalığı besleyen bir süreç oluşturduğunu ifade etti.
Tedavi Yöntemleri ve İstatistikler
Kocaeli Üniversitesi'nde bağımlılıkla mücadele için 2 poliklinik bulunduğunu belirten Geniş, tedavinin sadece ilaçla sınırlı olmadığını vurguladı. Grup psikoterapisiyle bağımlılıkla başa çıkma yöntemlerinin öğretildiğini, ilaç tedavisinin yanı sıra Transkraniyal Manyetik Stimülasyon cihazının da kullanılabildiğini açıkladı.
Çarpıcı bir istatistik paylaşan Geniş şöyle devam etti: "Bağımlılık polikliniğimize başvuran hastaların yüzde 28'i tamamen kumarla ilgili problemlerden bahsediyor. 4 hastadan birini geçtik. Bu önemli bir oran ve tedaviye müdahale etmemiz gereken bir aşamada olduğumuzu gösteriyor."
Tedavide geç kalındığında kumara depresyon, kaygı bozukluğu, uyku bozuklukları veya oyun oynama bozukluğu gibi ek hastalıkların eşlik ettiğini belirten Geniş, bir hastalığın tedavi edilmesiyle diğerlerinin de toparlanma sürecine girebileceğini sözlerine ekledi.
Doç. Dr. Bahadır Geniş, Yeşilay Danışmanlık Merkezi ile işbirliği içinde çalıştıklarını da belirterek, bağımlılıkla mücadelede multidisipliner yaklaşımın önemine dikkat çekti.
