İnsan ilişkilerinin karmaşık doğasında öfke, kırgınlık, çaresizlik ve haksızlığa uğramışlık hissi, zaman zaman dilin kemiğini kırarak ağızdan dökülen en ağır sözlere dönüşebilir. "Allah belanı versin", "Günün yüzü görme", "İki yakan bir araya gelmesin" gibi günlük hayatta ne yazık ki sıkça duyduğumuz bu yıkıcı ifadeler, dini terminolojide "beddua" olarak adlandırılır. Bir başkasının kötülüğünü, zarar görmesini veya musibete uğramasını dilemek anlamına gelen beddua, aslında sözün gücünü negatif yönde kullanan manevi bir silahtır.
İslam Ahlakında Dilin Gücü ve Bedduanın Yeri
İslam ahlakı, müminleri "hayır konuşmaya veya susmaya" teşvik ederken, dilin bir hançer gibi kullanıldığı bu tür durumlara karşı da ciddi uyarılarda bulunur. Canı yanan, kalbi kırılan veya hakkı yenen bir insanın o anki hararetle sarf ettiği bu sözler, sadece karşı tarafı değil, beddua eden kişiyi de manevi bir risk altına sokabilir. Çünkü İslam inancına göre söz, ağızdan çıktığı an gökyüzüne yükselen ve hedefini arayan bir ok gibidir; eğer hedef hak etmiyorsa, o ok sahibine geri dönebilir.
Beddua Etmek Günah mı?
Müslümanların günlük yaşantısında en çok çekindiği konulardan biri olan beddua etmenin günahı var mı sorusunun cevabı, niyet ve haklılık durumuna göre değişir. İslam ahlakında asıl olan lanetleşmek değil, selamlaşmak ve hayır duada bulunmaktır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), kendisine zulmeden müşriklere bile lanet etmesi istendiğinde, "Ben lanetçi olarak değil, rahmet olarak gönderildim" buyurarak beddua kapısını kapatmayı tercih etmiştir.
Bu nedenle, haksız yere, sırf kıskançlık, öfke veya basit bir anlaşmazlık yüzünden bir Müslümana veya masum bir insana beddua etmek kesinlikle günahtır ve büyük bir vebaldir. Haksız yere yapılan beddua, kul hakkına girdiği gibi, Allah'ın takdirine isyan ve merhametsizlik alameti olarak görülür.
Haksız Bedduanın Bumerang Etkisi
Haksız yere yapılan bedduanın en büyük tehlikesi, bumerang etkisidir. Hadis-i şeriflerde belirtildiğine göre, bir kul başkasına lanet veya beddua ettiğinde, bu söz gökyüzüne yükselir. Eğer lanet edilen kişi buna layık değilse, o söz sahibine geri döner ve beddua edeni vurur. Yani birine "Allah belanı versin" diyen kişi, eğer karşı taraf masumsa, aslında kendi belasını istemiş olur. Bu korkutucu ihtimal, müminlerin dillerine hakim olmaları için en büyük caydırıcı unsurdur.
Beddua Etmek Caiz mi? Mazlumun Ahı Kavramı
Peki, gerçekten canı yanan, zulme uğrayan ve çaresiz kalan birinin durumu nedir? Bu noktada beddua etmek caiz mi sorusu, "mazlumun ahı" kavramıyla karşılık bulur. İslamiyet, adaleti esas alır ve zulme rıza göstermez. Kuran-ı Kerim'de, "Allah, zulme uğrayanlar dışında, kötü sözün açıkça söylenmesini sevmez" (Nisa Suresi, 148. Ayet) buyurulmaktadır.
Bu ayet, haksızlığa uğrayan kişinin, zalime karşı sesini yükseltmesine, halini Allah'a arz etmesine ve zalimin layığını bulmasını istemesine bir ruhsat (izin) kapısı aralar. Dolayısıyla, gerçekten zulme maruz kalmış bir kimsenin, zalime karşı beddua etmesi haram değildir, caizdir. Mazlumun duası ile Allah arasında perde olmadığı, bu duaların reddedilmeyeceği hadislerle sabittir.
Affetmenin Fazileti ve Üstün Ahlak
Ancak burada bile İslam'ın üstün ahlakı devreye girer. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), Taif'te taşlandığında, Uhud'da dişi kırıldığında bile beddua etmek yerine, "Allah'ım onlara hidayet ver, çünkü onlar bilmiyorlar" diyerek dua etmeyi seçmiştir. Zalime beddua etmek caiz olsa da, onu Allah'a havale etmek, "Hasbünallahü ve ni'mel vekil" (Allah bana yeter, O ne güzel vekildir) demek veya onun ıslahı için dua etmek, manevi derecesi çok daha yüksek ve faziletli bir davranıştır.
Çünkü beddua etmek, kişinin içindeki öfkeyi soğutabilir ama affetmek, kişiyi Allah katında yüceltir. Diyanet İşleri Başkanlığı da bu konuda müminleri, her zaman affetmeye ve Allah'a havale etmeye teşvik eder.
Anne Babanın Evlada Bedduası ve Sakınılması Gerekenler
Beddua konusunda en hassas ve en tehlikeli alan, ebeveynlerin çocuklarına karşı sarf ettikleri sözlerdir. Bir anlık sinirle anne veya babanın evladına ettiği beddualar, kabul saatiyle buluştuğunda telafisi imkansız acılara yol açabilir. Peygamberimiz, "Kendinize, çocuklarınıza ve mallarınıza beddua etmeyiniz. Duaların kabul olduğu bir saate denk gelir de Allah kabul ediverir" uyarısında bulunmuştur.
Bu nedenle Diyanet İşleri Başkanlığı, aile içi tartışmalarda dillerin tutulmasını, asla beddua içeren cümleler kurulmamasını, bunun yerine hidayet ve iyilik temennisinde bulunulmasını tavsiye eder. Özellikle ebeveynlerin, çocuklarına karşı dikkatli olmaları ve öfke anlarında sözlerini kontrol etmeleri büyük önem taşır.
Sonuç: Müslümanın Dili Nasıl Olmalı?
İslam dini, sevgi, merhamet ve bağışlayıcılık üzerine kurulu bir medeniyet inşa etmeyi hedefler. Müslüman, elinden ve dilinden diğer insanların emin olduğu kişi olarak tanımlanır. Bu çerçevede:
- Haksız yere beddua etmek büyük bir günahtır ve sahibine döner.
- Haklı yere, zulme uğrayınca beddua etmek caizdir ancak affetmek ve Allah'a havale etmek daha üstündür.
- Müslüman, lanet okuyan değil, rahmet dileyen kimsedir.
Dilimizi zehirli bir ok gibi kullanmak yerine, gönülleri imar eden bir şifa kaynağına dönüştürmek, hem dünya hem de ahiret saadeti için en güvenli yoldur. Unutmayalım ki, başkası için dilediğimiz her şey, aslında kendi kaderimize yazdığımız bir dilekçedir. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın da vurguladığı gibi, müminlerin dilinden düşmeyen sözler, hayır dualar ve güzel temenniler olmalıdır.
