Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 2024 yılında dünya genelinde 282 milyon sıtma vakası tespit edilirken, bu hastalık nedeniyle 610 bin kişi yaşamını yitirdi. Dişi anofel cinsi sivrisineklerin sokmasıyla bulaşan bir parazitin yol açtığı sıtma, DSÖ tarafından tedavi edilebilir ve önlenebilir bir hastalık olarak tanımlanıyor. Halk arasında malarya olarak da bilinen hastalığın belirtileri arasında ateş, titreme, baş ağrısı, yorgunluk, gözlerde ve deride sararma, nöbetler ile nefes darlığı yer alıyor.
Sıtma hastalığına dikkat çekmek amacıyla her yıl 25 Nisan Dünya Sıtma Günü olarak anılırken, bu yılki tema Sıtmayı Ortadan Kaldırmak İçin: Şimdi Yapabiliriz ve Şimdi Harekete Geçmeliyiz olarak belirlendi. DSÖ, 25 Nisan Dünya Sıtma Günü vesilesiyle hastalığa ilişkin güncel verileri derledi.
Dünya genelinde 610 bin kişi hayatını kaybetti
DSÖ tarafından yayımlanan 2025 Dünya Sıtma Raporu'na göre, 2024 yılında dünyada 282 milyon sıtma vakası görüldü ve hastalık nedeniyle 610 bin kişi hayatını kaybetti. Küresel ölçekte tüm vakaların yaklaşık yüzde 94'ünü oluşturan Afrika'da 2024'te 265 milyon kişiye sıtma teşhisi konuldu ve bölgede hastalıktan 579 bin kişi yaşamını yitirdi. Hastalığa karşı en savunmasız grup olan 5 yaş altı çocuklar, bölgedeki ölümlerin yüzde 75'ini oluşturdu. Dünyadaki vakaların neredeyse yüzde 50'si, salgının en şiddetli yaşandığı Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC), Uganda, Etiyopya ve Mozambik'te kaydedildi. Avrupa'da ise 2015'ten bu yana kimseye sıtma teşhisi konulmadı.
Önlem ve tedavi
DSÖ, sıtma bulaşma riski yüksek bölgelerde parazit taşıyıcı sivrisineklerden korunmak amacıyla ilaçlı cibinliklerin kullanılmasını, sıtma şüphesi durumunda sağlık kuruluşlarına başvurulmasını ve tedavi sürecinde sıtma aşılarının kullanılmasını tavsiye ediyor. Sıtma salgını görülen ülkelerde 2019'dan beri DSÖ'nün öncülüğünde Küresel Aşı ve Bağışıklama İttifakı (GAVİ), AIDS, Tüberküloz ve Sıtma ile Mücadele Küresel Fonu (Küresel Fon) ve Unitaid'in sağladığı finansmanla aşı uygulamaları yapılıyor.
Ekim 2023'te DSÖ, ilk sıtma aşısı olan RTS,S/AS01'in (RTS,S) devam eden uygulamasını tamamlamak için ikinci bir aşı olan R21/Matrix-M'yi (R21) önerdi ve riskli bölgelerde yaşayan çocuklar arasında sıtmayı önlemek için yeterli aşı tedarikini sağladı. Salgından etkilenen ülkelerle yürütülen bu girişimler sayesinde 2000-2023 döneminde 2,2 milyar sıtma vakasının önlendiği tahmin ediliyor.
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın çalışmalarıyla yerli sıtma enfeksiyonu tamamen ortadan kaldırıldı ve 2010'dan bu yana sadece yurt dışı kaynaklı vakalar tespit ediliyor.
