Türkiye'de Tüberküloz Vakalarında Dikkat Çekici Düşüş: 2024'te 9 Bin 27 Hasta Kaydedildi
Sağlık Bakanlığı'nın Türkiye Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı kapsamında yürütülen etkin mücadele çalışmaları meyvelerini veriyor. Halk arasında verem olarak bilinen tüberküloz hasta sayısı, 2024 yılında 9 bin 27'ye gerileyerek önemli bir düşüş kaydetti. Bu veriler, 24 Mart Dünya Tüberküloz Günü dolayısıyla Sağlık Bakanlığı tarafından paylaşıldı.
Tüberküloz: Dünyanın En Ölümcül Bulaşıcı Hastalıklarından Biri
"Mycobacterium tuberculosis" adlı bakterinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalık olan tüberküloz, en sık akciğerleri etkiliyor. Ancak hastalık kemikler, böbrekler ve beyin gibi diğer organları da tutabiliyor. Akciğer tüberkülozu olan kişilerin öksürmesi veya hapşırması sırasında havaya saçılan damlacıklar yoluyla bulaşan bu hastalık, hasta ile aynı kapalı ortamda uzun süre bulunan kişilere de geçebiliyor.
Küresel ölçekte bakıldığında, tüberküloz halen dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalıklarından biri olmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü verileri, her gün yaklaşık 29 bin kişinin bu önlenebilir ve tedavi edilebilir hastalığa yakalandığını, 3 binden fazla kişinin ise tüberküloz nedeniyle hayatını kaybettiğini gösteriyor.
Tanı, Tedavi ve Takip Hizmetleri Tamamen Ücretsiz
Türkiye'de tüberküloz tanı, tedavi ve takip hizmetleri tüm sağlık kuruluşlarında ücretsiz olarak sunuluyor. Sağlık Bakanlığı, tüberküloz ve ilaca dirençli tüberküloz hastalarının tedavisinde kullanılan birinci ve ikinci seçenek ilaçları temin ederek hastalara ücretsiz ulaştırıyor. Bu kapsamda uygulanan etkin tanı, tedavi ve izlem faaliyetleri, hasta sayısında ve hastalık görülme sıklığında belirgin bir azalma sağladı.
Bakanlık verilerine göre, 2005 yılında 20 bin 535 olan tüberküloz hasta sayısı 2024'te 9 bin 27'ye geriledi. Hastalık insidansı ise yüz binde 29,4'ten yüz binde 10,4'e düştü. Küresel ölçekte uygulanan etkin tanı ve tedavi programları sayesinde 2000-2024 yıllarında yaklaşık 83 milyon kişinin hayatı kurtarıldı.
Doğrudan Gözetimli Tedavi ve Yenilikçi Uygulamalar
Tedaviye uyumun sağlanması ve sürecin başarıyla tamamlanması amacıyla Dünya Sağlık Örgütü'nün önerileri doğrultusunda 2006'dan bu yana Türkiye'de Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT) uygulaması yürütülüyor. Bu uygulama kapsamında, hastaların ilaçlarını her dozda bir sağlık personeli veya yetkilendirilmiş görevli gözetiminde alması sağlanıyor.
İletişim teknolojilerindeki gelişmelerden faydalanılarak uygulamaya konulan Video Gözetimli DGT de tedaviye erişimin ve sürekliliğin sağlanmasına önemli katkı sunuyor. İlaca dirençli tüberküloz hastaları, uzun süren, yan etkileri fazla ve tedaviye uyumu zor olan konvansiyonel tedavi rejimleri nedeniyle öncelikli grup olarak ele alınıyor.
Bakanlık, bu kapsamda uygulamaya konulacak 6 aylık kısa süreli yeni tedavi rejimleriyle tedavi süresinin kısaltılmasını, yan etkilerin azaltılmasını ve hasta uyumunun artırılmasını hedefliyor. Daha kısa ve etkili tedaviler sayesinde tedavi başarı oranlarının yükseltilmesi ve toplumda ilaca dirençli tüberküloz bulaşının azaltılması amaçlanıyor.
Ekonomik ve Sosyal Destekler Devrede
Tüberküloz tedavisinin uzun sürmesi ve bu süreçte yaşanan iş gücü kaybı, hastalar ile aileleri için ekonomik ve psikososyal zorluklara yol açabiliyor. Bu nedenle Sağlık Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında imzalanan protokol kapsamında, ekonomik ve sosyal güçlük yaşayan hastalara Ocak 2018'den itibaren aylık nakdi yardım sağlanıyor.
Bakanlık verileri, DSÖ tarafından iyi uygulama örneği olarak gösterilen bu uygulamadan, 2025'te 3 bin 439 hastanın en az bir kez yararlandığını ortaya koyuyor. Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı kapsamında, hastalıkla mücadeleye yönelik koruma, tanı, tedavi ve izlem faaliyetleri "Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi" ile "Tüberküloz Kontrol Faaliyetleri Saha Uygulama Kılavuzu" doğrultusunda standart bir şekilde yürütülüyor.
"Verem Hastalığı Olmayan Türkiye" Hedefi
Hastalığın kontrol altına alınmasında erken tanı, düzenli tedavi, damgalamanın azaltılması ve toplumun bilinçlendirilmesi temel unsurlar olarak öne çıkıyor. Sağlık Bakanlığı, "Verem Hastalığı Olmayan Türkiye" hedefi doğrultusunda çalışmalarını kararlılıkla sürdürüyor. Yapılan tüm bu çalışmalar, tüberkülozla mücadelede Türkiye'nin uluslararası alanda örnek gösterilen başarısını pekiştiriyor.
