Türkiye'de Yaşlı Nüfus 9,5 Milyonu Aştı: Demografik Dönüşüm Hızlanıyor
Türkiye'de 65 yaş ve üzeri olarak tanımlanan yaşlı nüfus, son beş yılda kayda değer bir artış gösterdi. 2020 yılında 7 milyon 953 bin 555 kişi olan yaşlı nüfus, %20,5'lik bir büyüme ile 2025 yılında 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaştı. Bu artış, toplam nüfus içindeki yaşlı oranını da %9,5'ten %11,1'e yükseltti. Yaşlı nüfusun cinsiyet dağılımına bakıldığında, 2025 yılında %44,7'sini erkekler, %55,3'ünü ise kadınlar oluşturdu.
Geleceğe Yönelik Projeksiyonlar Endişe Verici
Nüfus projeksiyonları, Türkiye'nin demografik yapısındaki değişimin süreceğini gösteriyor. Mevcut eğilimlerin devam edeceğini varsayan ana senaryoya göre, yaşlı nüfus oranının 2030'da %13,5, 2040'ta %17,9, 2060'ta %27,0, 2080'de %33,4 ve 2100'de %33,6 olması bekleniyor. Doğurganlıktaki hızlı düşüşün süreceği düşük senaryoda ise bu oranlar daha da yüksek seviyelere çıkıyor: 2040'ta %18,2, 2060'ta %28,8, 2080'de %38,5 ve 2100'de %42,8. Doğurganlığı artırıcı tedbirlerin etkili olacağı yüksek senaryoda ise oranlar nispeten daha düşük kalıyor.
Yaşlı Nüfusun Demografik Özellikleri
Yaşlı nüfusun yaş gruplarına göre dağılımı incelendiğinde, 2025 yılında %62,9'unun 65-74 yaş aralığında, %29,3'ünün 75-84 yaş aralığında ve %7,8'inin 85 yaş ve üzerinde olduğu görülüyor. 100 yaş ve üzerindeki kişi sayısı ise 8 bin 290 olarak kaydedildi. Türkiye'nin ortanca yaşı da 2020'de 32,7 iken 2025'te 34,9'a yükseldi; erkeklerde 34,2, kadınlarda ise 35,7 olarak gerçekleşti.
İllere Göre Dağılım ve Yaşam Koşulları
Yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu il %21,7 ile Sinop olurken, bu ili %21,1 ile Kastamonu ve %20,0 ile Giresun takip etti. En düşük oran ise %3,8 ile Şırnak'ta görüldü. Hanelerin %26,1'inde en az bir yaşlı fert bulunuyor ve 1 milyon 836 bin 496 yaşlı tek başına yaşıyor; bu grubun %73,5'ini kadınlar oluşturuyor. Yaşlı fertlerin %37,9'u en az bir çocuğu ile aynı adreste ikamet ederken, tek başına yaşayan yaşlıların %14,3'ünün aynı ilde çocuğu bulunmuyor.
Sağlık, Eğitim ve Sosyal Göstergeler
Yaşlı nüfusta okuma yazma oranı 2024'te %88,4 olarak kaydedildi; erkeklerde %97,0, kadınlarda %81,5. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındaki yaşlıların oranı %22,8 iken, ölüm nedenleri arasında %39,9 ile dolaşım sistemi hastalıkları ilk sırada yer aldı. Alzheimer'dan ölüm oranı 2024'te %3,0 olurken, internet kullanımı 65-74 yaş grubunda %53,2'ye yükseldi; erkeklerde %61,3, kadınlarda %46,1.
Türkiye, küresel yaşlanma sürecinde "demografik dönüşüm" yaşarken, doğurganlık ve ölüm hızlarındaki azalma, sağlık alanındaki gelişmeler ve yaşam süresinin artması nüfus yapısını değiştiriyor. Çocuk ve genç nüfusun oranı azalırken, yaşlı nüfusun payı artıyor. Türkiye, oransal olarak hala genç bir nüfusa sahip olsa da, sayısal olarak yaşlı nüfus oldukça fazla ve bu eğilimin gelecekte daha da belirginleşmesi bekleniyor.
