ABD'den Kuantum Hamlesi: Trump Tarihi Kararnameleri İmzaladı
Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarların çözemediği problemleri saniyeler içinde çözme kapasitesine sahip. Bu teknoloji, ilaç keşfinden malzeme bilimine, yapay zekadan finansa kadar birçok alanda devrim yaratma potansiyeli taşıyor. ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü Oval Ofis'te Google ve IBM üst yöneticilerinin katılımıyla iki tarihi kararname imzalayarak kuantum yarışında yeni bir sayfa açtı.
Küresel Yatırımlar 20 Milyar Doları Aştı
Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Çip ve Bilim Yasası kapsamında mayıs ayı sonunda kuantum bilgisayar şirketlerine 2 milyar dolar yönlendirildiğini açıkladı. Ayrıca IBM fabrikasına doğrudan yatırım yapıldığını ve ABD'nin kuantum çiplerini kendi topraklarında üretme kapasitesini artıracağını belirtti. Dünya genelinde kuantum bilgisayara yönelik birikimli özel ve kamu yatırımları 2026 başı itibarıyla 20 milyar doları aştı.
Ülkelerin Yatırım Stratejileri
ABD, Ulusal Kuantum Girişimi kapsamında 2019-2024 yılları arasında yaklaşık 1,2 milyar dolar harcadı; bu program 2025-2029 dönemi için 1,8 milyar dolarlık ek finansmanla yenilendi. Enerji Bakanlığı ise beş araştırma merkezini 625 milyon dolarlık özel bütçeyle işletiyor. Çin, kuantum bilgisayarı ulusal teknoloji stratejisinin merkezine yerleştirdi; Baidu, Origin Quantum ve QuantumCTek gibi şirketler platform ve uygulama geliştiriyor. Birleşik Krallık, 2023'te açıkladığı Ulusal Kuantum Stratejisi çerçevesinde 2024-2034 döneminde 2,5 milyar sterlin harcamayı taahhüt etti ve Mart 2026'da bu taahhüdü 2 milyar sterlinlik yeni bir kuantum bilgisayar alım programıyla pekiştirdi. Japonya'da Başbakan Ishiba 2025'i 'kuantum sanayileşmesinin ilk yılı' ilan etti; özel kuantum programlarına 900 milyon dolar aktaran hükümet, 2030 yılına kadar 10 milyon kuantum kullanıcısı ve kuantum tabanlı bir ekonomi hedefliyor.
Kuantumun Getireceği Devrim ve Tehditler
İlaç keşfinde yeni moleküllerin simüle edilmesi yıllar yerine günler alabilecek; kanser tedavisinde ve kişiselleştirilmiş tıpta çığır açıcı uygulamaların önü açılacak. Malzeme biliminde oda sıcaklığında süperiletkenlik gibi hayal edilemeyen yapılar tasarlanabilecek. Yapay zekada makine öğrenimi modellerinin eğitim süreleri dramatik biçimde kısalacak. Finansal piyasalarda portföy optimizasyonu ve risk analizi tamamen farklı bir boyut kazanacak. Ancak bu güç, tehdit de barındırıyor: Kuantum bilgisayarlar, bugün küresel finansı, devlet sırlarını ve dijital iletişimi koruyan şifreleri kırma kapasitesine sahip; bu durum saldırgan siber operasyonlar için yeni kapılar aralıyor. IBM CEO'su Arvind Krishna, Oval Ofis töreninde yaptığı açıklamada 'Sağlam politika, sürdürülebilir yatırım ve kamu-özel sektör ortaklığı, ABD'nin kuantum liderliğini koruması için hayati önem taşıyor' dedi.
Dünyanın En Güçlü Beş Kuantum Bilgisayarı
Kuantum bilgisayarlar henüz olgunluk evresine ulaşmamış olsa da son yıllarda yaşanan sıçramalar sektörü farklı bir boyuta taşıdı. 2026 itibarıyla öne çıkan beş sistem şöyle:
- Quantinuum Helios: 48 mantıksal qubit ile ticari bir sistemde en fazla doğrulanmış mantıksal qubit rekorunu elinde tutuyor. Renk kodu hata düzeltme yöntemiyle 98 fiziksel qubitten 48 mantıksal qubit üretiyor; 2:1 fiziksel-mantıksal qubit oranı sektörün en verimli kodlama başarısı olarak kayıtlara geçti. Honeywell iş birliğiyle geliştirilen sistem, Microsoft Azure Quantum üzerinden erişilebilir ve şirketin değerlemesi 10 milyar doları aşmış durumda.
- Google Willow: 105 qubit ile Ekim 2025'te Nature dergisinde yayımlanan çalışmayla gerçek anlamda doğrulanmış kuantum avantajını kanıtladı. Kuantum Echoes algoritmasını kullanan sistem, dünyanın en hızlı süperbilgisayarından 13.000 kat daha hızlı sonuç üretti. Yüzde 99,88 iki-qubit kapı doğruluğuyla, daha fazla qubit eklendikçe performansın artması yerine azalması sorununu ilk kez aştı.
- IBM Nighthawk: 120 qubit ve 5 binden fazla iki-qubit kapıyla kuantum devreleri çalıştırabilen tek sistem. IBM, 2026 sonuna kadar kuantum avantajı elde edeceğini ve 2029'da tam anlamıyla hata toleranslı kuantum bilgisayara ulaşacağını öngörüyor. Yeni hata düzeltme kodları, geleneksel yüzey kodlarına kıyasla qubit gereksinimini yüzde 90 oranında azaltabiliyor.
- Jiuzhang 4.0 (Çin): Ağustos 2025'te fotonik kuantum bilgisayarın gerçek dünya problemlerinde kuantum avantajı elde ettiği açıklandı. Işık parçacıklarına dayanan bu sistem, Batı ülkelerini savunma ve sanayi politikası gözden geçirmeye sevk etti.
- QuEra (Nötr Atom): Ocak 2026'da 448 fiziksel atomdan 96 mantıksal qubit elde etti ve sonucu Nature'da yayımladı. Kodlanmış yöntemler arasında en fazla mantıksal qubit sayısına ulaşan şirket oldu. Harvard Üniversitesi'nden doğan girişim, süperiletken yaklaşımının dışında nötr atom teknolojisiyle rekabet oluşturuyor.
Türkiye Yerli Kuantum Ekosistemini Kuruyor
Türkiye de bu yarışta somut adımlar atıyor. TOBB ETÜ Teknoloji Merkezi'nde hizmete giren Türkiye'nin ilk kuantum bilgisayarı QuanT, 5 kubite sahip ve Türkiye'yi kuantum bilgisayar teknolojisine sahip dünyadaki 15 ülkeden biri haline getirdi. Asıl stratejik hamle savunma sanayiinden geldi: ASELSAN ile Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı arasında imzalanan anlaşmayla, Süperiletken Kuantum İşlemci Birimi'nin (QPU) yerli ve milli olarak geliştirilmesi kararlaştırıldı. Dört yıl sürecek proje kapsamında ASELSAN, Türkiye'nin ilk süperiletken üretim evini de bünyesinde hayata geçiriyor. Sabancı Üniversitesi, Koç Üniversitesi ve TÜBİTAK UME, çalışmanın akademik omurgasını oluşturuyor. Projeyle Türkiye'nin kuantum donanım teknolojilerinde dışa bağımlılığının azaltılması, savunma, haberleşme ve bilgi güvenliği alanlarında kuantum altyapısının oluşturulması ve nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi hedefleniyor. TÜBİTAK da kuantum bilgisayar projesiyle yerel araştırmaları hızlandırmaya çalışıyor. TOBB ETÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Bozbey, gelecek 20 yılda kuantum hesaplamalarının trilyon dolarlık bir piyasaya ulaşacağını ve bu pastanın büyük kısmının bugün hızla konumlanan ülke ve şirketler tarafından paylaşılacağını vurguluyor: 'Türkiye'nin bu yarışta sadece teknoloji kullanıcısı değil, üreticisi olması şart.'
Türk Telekom Şebeke Güvenliğine Öncelik Veriyor
Türk Telekom, iştiraki Argela ve yerli teknoloji paydaşları i2i Systems, P.I. Works, Plan-S ve Qubitrium ile geliştirdiği 5G ve ötesi çözümlerini dünyaya tanıttı. Bu çözümler arasında Qubitrium ortaklığında hayata geçirilen QKD tabanlı uçtan uca güvenlik senaryoları gerçek kullanım koşullarında sergilendi. Qubitrium CEO'su Kadir Durak, geliştirdikleri kuantum ağ çözümlerini Türk Telekom ile gerçek kullanım senaryolarında test ettiklerini belirterek QKD tabanlı çalışmaların 5G ve 6G şebekelerinde iletişimi uçtan uca ultra güvenlikli hale getirdiğini vurguladı. Türk Telekom'un kurumsal girişim sermayesi şirketi TT Ventures, portföy değerini 2025 yıl ortası itibarıyla 500 milyon doların üzerine taşıdı ve kuantum girişimleri de bu portföyde yer alıyor. Tüm bu gelişmeler, Türkiye'nin kuantum bilgisayarların şifreleme sistemlerini tehdit etmeye başlayacağı günden önce altyapısını koruma altına almaya çalıştığını gösteriyor.
