Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Türkiye, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na (SKDM) uyum amacıyla emisyon ticaret sistemine geçiş hazırlıklarını hızlandırdı. 2026 yılı itibarıyla mali yükümlülük aşamasına geçen SKDM, karbon yoğun sektörlerden AB'ye yapılan ihracatı doğrudan etkileyecek. Bu kapsamda Türkiye, kademeli bir geçiş modeli benimseyerek sanayinin yeni sisteme uyumunu kolaylaştırmayı ve rekabet gücünü korumayı hedefliyor.
Tamamlayıcı Fiyat Uygulaması Detayları
Pilot sürecin ilk adımı olarak 2026 yılında gönüllülük esasına dayalı 'tamamlayıcı fiyat' uygulaması hayata geçirilecek. Bu mekanizma, firmaların karbon maliyetlerini yurt içinde yönetmelerine olanak tanırken, aynı zamanda zorunlu sisteme geçiş öncesinde kuralları deneyimleme fırsatı sunacak. Bakanlık kaynaklarına göre, tamamlayıcı fiyat uygulaması iki yıl boyunca pilot ölçekte uygulanacak ve bu süreçte karbon fiyatlandırmasının sanayi üretimi, ihracat, maliyet yapısı ve rekabet gücü üzerindeki etkileri yakından takip edilecek.
Pilot Sürecin Amaçları
Bakanlık kaynakları, pilot uygulamanın temel amaçlarından birinin Avrupa Birliği'ne karbon maliyeti olarak aktarılması beklenen finansal kaynağın mümkün olduğunca Türkiye'de kalmasını sağlamak olduğunu belirtti. Kaynaklara göre, 'Gönüllülük esasına dayanan tamamlayıcı fiyat mekanizması, firmalara karbon maliyetlerini yurt içinde yönetebilme imkânı sunarken, zorunlu sisteme geçiş öncesinde kuralları deneyimleme ve hazırlık yapma fırsatı sağlayacak.' Böylece işletmelerin yeni karbon fiyatlama sistemine daha düşük maliyetle ve kontrollü şekilde uyum sağlaması hedefleniyor.
2027'de Karbon Borsası
Pilot dönemin ardından 2027 yılında belirlenen sektörlerde karbon borsasının aşamalı olarak devreye alınması ve ulusal karbon piyasasının işletilmeye başlanması planlanıyor. Bakanlık kaynakları, emisyon ticaret sisteminin yalnızca SKDM'ye uyum amacı taşımadığını, aynı zamanda Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda yeşil dönüşümü hızlandıracak temel politika araçlarından biri olacağını ifade etti.
SKDM'nin Türkiye İhracatına Etkisi
SKDM, demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen başta olmak üzere karbon yoğun sektörlerden Avrupa Birliği'ne yapılan ihracatı doğrudan etkileyecek. Mekanizma kapsamında üretim sırasında ortaya çıkan karbon emisyonu belirli seviyelerin üzerinde olan ürünler için AB sınırında karbon maliyeti uygulanacak. Türkiye'nin oluşturmayı planladığı emisyon ticaret sistemi ise bu maliyetin mümkün olduğunca yurt içinde yönetilmesini, sanayinin karbon fiyatlamasına önceden uyum sağlamasını ve elde edilecek finansal kaynağın ülke ekonomisinde kalmasını amaçlıyor.
Pilot uygulama süresince sektörlerden gelecek geri bildirimler, teknik değerlendirmeler ve piyasa verileri doğrultusunda emisyon ticaret sisteminin kapsamı, yükümlülükleri ve uygulama detayları yeniden değerlendirilecek. Kaynaklar, tamamlayıcı fiyat uygulamasına ilişkin yönetmelik hazırlıklarının tamamlandığını ve ilgili süreçlerin başlatıldığını bildirdi.
