Karakum Çölü'nün ıssız kumları arasında, geceyi aydınlatan devasa bir ateş çukuru bulunuyor. Türkmenistan'ın Cehennem Kapısı olarak bilinen Darvaza krateri, tam 50 yılı aşkın süredir hiç durmadan yanmaya devam ediyor. Bu ürkütücü ama büyüleyici manzara, gezegenin en tuhaf oluşumlarından biri olarak dikkat çekiyor.
Sovyet Mühendislerinin Beklenmedik Hatası
Bu devasa alev topunun kökeni doğal bir volkanik patlamaya dayanmıyor. Her şey 1971 yılında, bölgede doğalgaz rezervi arayan Sovyet mühendislerin yaptığı bir sondaj çalışması sırasında başladı. Ekipler çalışırken zemin aniden çöktü ve genişliği 69 metreyi, derinliği ise 30 metreyi bulan devasa bir çukur ortaya çıktı. Çökme sonucunda yeraltındaki metan gazı atmosfere hızla yayılmaya ve çevreyi tehdit etmeye başladı.
Sadece Birkaç Hafta Yanacağı Düşünülmüştü
Yakındaki yerleşim yerlerini ve vahşi yaşamı korumak isteyen uzmanlar, gazın yayılmasını engellemek için pratik bir çözüm bulduklarını düşündüler. Yapılan plan doğrultusunda çukurun içindeki gaz ateşe verilecek ve zehirli sızıntı birkaç hafta içinde tamamen yanıp tükenecekti. Ancak hesaplamalar yeraltındaki devasa doğalgaz rezervini öngöremedi. Yakılan o ilk ateş, aradan geçen yarım asra rağmen bir an bile sönmedi.
Kraterin İçine İnen İlk ve Tek İnsanın Gözlemleri
Dışarıdan bakıldığında bile yanına yaklaşmanın son derece zor olduğu Darvaza krateri, bilim insanları için benzersiz bir araştırma laboratuvarı işlevi görüyor. 2013 yılında Kanadalı araştırmacı George Kourounis, özel ısıya dayanıklı kıyafetler giyerek bu ateş çukurunun dibine inmeyi başaran ilk insan olarak tarihe geçti. Amacı, 400 santigrat dereceyi bulan bu ekstrem koşullarda mikroskobik yaşam formlarının var olup olmadığını incelemekti. Toplanan toprak örnekleri, kraterin dibinde eşsiz bakteri türlerinin yaşadığını kanıtladı.
Bir Çevre Felaketinden Turizm Merkezine Dönüşüm
Zamanla yerel halk tarafından Cehennem Kapısı ismi verilen bu bölge, beklenmedik bir şekilde küresel bir fenomen haline geldi. Gündüzleri çölün ortasında sıradan bir göçük gibi duran krater, güneş battıktan sonra yüzlerce metreden fark edilen çarpıcı bir kızıllık yayıyor. Kraterin kenarında durduğunuzda yüzünüze vuran yoğun sıcaklık ve havaya karışan gaz kokusu, insanı farklı bir gezegende hissettiriyor.
Kapatılması İçin Defalarca Devlet Talimatı Verildi
Türkmenistan yetkilileri, bu gaz sızıntısının ülke ekonomisine verdiği zarar ve yarattığı ekolojik tahribat nedeniyle krateri kapatmak istiyor. Hem 2010 hem de 2022 yıllarında, doğrudan devletin zirvesinden ateşin söndürülmesi ve gaz sızıntısının durdurulması için özel çalışmalar yapılması talimatı verildi. Ancak yeraltı sisteminin karmaşık yapısı nedeniyle kesin ve kalıcı bir çözüm henüz uygulamaya geçirilemedi. Türkmenistan hükümeti, bu durumun hem çevresel hem de ekonomik açıdan sürdürülemez olduğunu belirterek, konuyla ilgili uluslararası uzmanlarla iş birliği yapmayı değerlendiriyor.
