Dünya üzerinde haritalarda açıkça görünen ancak resmi olarak hiçbir ülkenin egemenlik iddiasında bulunmadığı Bir Tawil, uluslararası hukukta 'terra nullius' (sahipsiz toprak) olarak değerlendirilen en dikkat çekici bölgeler arasında yer alıyor. Mısır ile Sudan arasında bulunan yaklaşık 2 bin 60 kilometrekarelik çöl arazisi, yıllardır sahipsiz kalmasıyla hem tarih meraklılarının hem de araştırmacıların ilgisini çekiyor.
Bir Tawil'in Sıra Dışı Statüsünün Kökeni
Bir Tawil'in sahipsiz kalmasının temelinde, İngiliz yönetiminin 19. yüzyılın sonlarında hazırladığı sınır haritaları yatıyor. 1899 yılında belirlenen resmi sınıra göre 22. paralel esas alınırken, Bir Tawil Sudan tarafında kalıyor, Kızıldeniz kıyısındaki stratejik Halaib Üçgeni ise Mısır'a bırakılıyordu.
1902 yılında İngiliz yönetimi, bölgedeki kabilelerin yaşam alanlarını ve su kaynaklarını dikkate alarak idari sınırları yeniden düzenledi. Bu değişiklikle Bir Tawil Mısır'ın yönetimine bırakılırken, ekonomik ve stratejik açıdan daha değerli kabul edilen Halaib Üçgeni Sudan'ın idaresine geçti. İki farklı harita, yıllar içinde çözülemeyen bir sınır anlaşmazlığının temelini oluşturdu.
Halaib Üçgeni Anlaşmazlığı Bir Tawil'i Sahipsiz Bıraktı
Bugün Mısır 1899 tarihli sınırı, Sudan ise 1902 yılında belirlenen idari sınırı geçerli kabul ediyor. Ancak iki ülke de Kızıldeniz kıyısındaki Halaib Üçgeni üzerinde hak iddia ettiği için Bir Tawil'i sahiplenmek istemiyor. Çünkü Bir Tawil üzerinde egemenlik iddia etmek, karşı tarafın savunduğu sınır çizgisini kabul etmek ve dolayısıyla Halaib Üçgeni üzerindeki hak talebinden vazgeçmek anlamına geliyor. Bu nedenle Bir Tawil, uluslararası hukuk literatüründe sıkça örnek gösterilen coğrafi ve diplomatik paradokslardan biri olarak kabul ediliyor.
Bir Tawil'de İlginç Girişimler
Bir Tawil, zaman zaman sıra dışı girişimlere de sahne oldu. 2014 yılında Amerikalı bir maceraperest, kızının prenses olma hayalini gerçekleştirmek amacıyla bölgeye giderek kendi tasarladığı bayrağı dikti ve 'Kuzey Sudan Krallığı' adını verdiği bir devlet kurduğunu ilan etti. Ancak bu girişim uluslararası toplum tarafından hiçbir şekilde tanınmadı ve hukuki bir geçerlilik kazanmadı.
Günümüzde Bir Tawil, sıcak çöl iklimi ve ıssız yapısıyla varlığını sürdürürken, uluslararası hukuk açısından da en dikkat çekici örneklerden biri olmayı sürdürüyor. Mısır ile Sudan arasındaki sınır anlaşmazlığı çözüme kavuşmadığı sürece bölgenin statüsünün değişmesi de beklenmiyor.
