Kayseri'nin Hacılar ilçesinde, Erciyes Dağı eteklerinde yaklaşık 500 yıl öncesine dayanan tarihi kar kuyuları, yaz sıcaklarında bölge halkına serinlik sağlıyor. O dönemlerde su ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan bin 200 kuyudan yaklaşık 300'ü günümüzde de kullanılıyor. Derinliği 7 metreye ulaşan bu kuyular, kış aylarında tonlarca karla dolduruluyor.
Kışın Kar Toplanıp Kuyulara Dolduruluyor
Yöre halkı, kış bitmeden dağın eteklerinde özellikle kayalık ve gölge alanlarda biriken temiz karları çuvallarla getirip kuyulara dolduruyor. Kuyuların büyük bölümü kar kütleleriyle doldurulup kapakları yaza kadar açılmamak üzere kapatılıyor. Yaz başından itibaren açılan ve adeta bir buzdolabı gibi kullanılan kuyulardaki karın kısmen erimesiyle elde edilen su, kovalarla çekilip içiliyor.
Gelenek Nesilden Nesile Aktarılıyor
İlçede yaşayan Ahmet Gengeç (69) ve kardeşi Mahmut Gengeç (67), evlerinin önündeki tarihi kuyuya kışın doldurdukları kar kütlelerini yaz aylarında kovalarla çıkartarak ayran yapıyor ve karın üzerine pekmez döküp yiyor. Mahmut Gengeç, "Küçüklüğümden beri bu kuyulara gelip kar koyarız. Burayı kendim yaptırdım. Dedemin kuyuları var ama bizim de olsun diye kendim yaptırdım. Kışın eş, dost gelerek kuyuyu dolduruyoruz. Yazında kuyudaki kar bitene kadar gelene gidene dağıtıyoruz. Hasta olup da canı kar isteyen olur diye muhafaza ediyoruz" dedi.
Ahmet Gengeç ise, "Kışın karı, yazın karı dedikleri yer burasıdır. Bugün temmuz ayının başındayız. Tam karın yenip, içileceği ve ayranını yapılacağı gündür. Her işimizi yeni yapıyoruz. Bağlarımız hazırlıyoruz. Her şeyde bunu kullanıyoruz. Şu an bu kuyuyu nostalji olarak, alışkanlık olduğu için kullanıyoruz" diye konuştu.
Geleneğin Geleceği Tehlikede
Kar kuyusu geleneğinin yeni nesil tarafından devam ettirilemeyeceğini belirten Ahmet Gengeç, "Bu, 400-500 yıllık bir gelenek. Bu geleneği çocuklarımızda, gelecek nesillerde devam ettirsin isterim. Biz, yaparlarsa bundan daha da memnun oluruz. Burayı merak edenler gelsinler. Buyursunlar bekliyoruz. Ayranımız, pekmezimiz var. Bitene kadar götürsünler. Kar bedava" ifadelerini kullandı.
Bekir Alakaş (66) ise, "Bu geleneği devam ettiren arkadaşlara yürekten teşekkür ediyorum. Bizim nesil bu geleneği devam ettiriyor ama herhalde türünün son örneğiz. Bundan sonrasında olacağını zannetmiyorum. Bu geleneğe çok sıcak bakmıyorlar. Şebeke suyuna rağbet fazla durumda" şeklinde konuştu.
Kar Kuyularının Kullanımı
Kovalarla çıkarılan kar, tabak ve kaselerde üzerine yoğurt, pekmez, ceviz, fındık dökülerek yeniyor ve ayran yapılarak içiliyor. İlçedekiler, yaz aylarında 35 dereceye ulaşan sıcak havada kuyulardaki kar ve buz gibi suyla serinliyor. Mahmut Gengeç, "Bazen kar 10'uncu ayda bitiyor, bazen 11'inci ayda bitiyor. Bazen de kar üstüne kar atıyoruz. 7'nci ayda bittiği de oluyor. Çünkü Ramazan ayına denk geliyor. Ramazan'a denk geldiğinde günlük 200-300 kişi geliyor. Tabi o zaman da kar hemen bir ayın içinde bitiyor" dedi.
