TBMM Adalet Komisyonu, 12'nci Yargı Paketi kapsamında kamuoyunda "IBAN mağduru" olarak bilinen kişilerle ilgili önemli bir düzenlemeye imza attı. Banka hesabı, IBAN, kredi kartı ve ödeme sistemlerine ilişkin bilgilerini "iş bulma, maddi çıkar ya da arkadaşlık ilişkileri" gibi nedenlerle başkasına kullandıranlara verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
Düzenlemenin Detayları
AK Parti'nin önergesiyle pakete eklenen düzenleme, Türk Ceza Kanunu'nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen 158'inci maddesine bir fıkra eklenmesini öngörüyor. Buna göre, dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka, kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesap bilgilerini başkasına vermek fiili ile sınırlı olması halinde ceza yarı oranında indirilecek.
Şu anda bu suç için 3 ila 10 yıl arasında hapis cezası öngörülüyor. Örneğin, 8 yıl ceza alan bir kişi IBAN mağduru sayılırsa cezası 4 yıla düşecek.
Mevcut Davalara Etkisi
Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki davalar için bölge adliye mahkemeleri ceza dairelerinde bulunan dosyalar hakkında bozma kararı verilecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'ndaki dosyalar ise ilk derece mahkemelerine iletilecek. Ayrıca IBAN mağdurları için 'etkin pişmanlık' mekanizması oluşturulacak. Suçtan elde edilen haksız menfaatin iade edilmesi, mağdurun zararının giderilmesi veya soruşturma ya da kovuşturmaya katkı sağlanması halinde fail hakkında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilecek ve cezada indirim yapılacak.
TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, IBAN mağdurlarının daha çok gençlerden oluştuğuna dikkat çekerek, "Düzenleme yalnızca, suça katkısı, banka hesabını veya hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi ve araçları vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından daha ölçülü bir değerlendirme yapılmasını amaçlamaktadır" dedi.
IBAN Mağduru Olduğunu İspat İçin Gereken Belgeler
IBAN mağduru olduğunu ileri süren kişinin sadece "hesabım kullanıldı" demesi yeterli değil. Dosyada banka hesabının nasıl kullanıldığı, kişinin para üzerindeki rolü ve dolandırıcılık kastı bulunup bulunmadığı somut belgelerle ortaya konulmalı. Hazırlanması gereken başlıca belge ve veriler şunlar:
- Banka hesap hareketlerinin tam dökümü
- Para giriş ve çıkış saatlerini gösteren kayıtlar
- Para çekme veya transfer talimatlarına ilişkin belgeler
- Sosyal medya, mesajlaşma veya iş ilanı yazışmaları
- Hesap ele geçirme iddiası varsa şifre değişikliği, cihaz, IP veya banka bildirim kayıtları
- Şikâyet, ihbar veya banka müşteri hizmetleri başvuruları
- Kolluk ve savcılık ifadelerindeki anlatım tutarlılığı
- Gelen paradan kişisel menfaat elde edilmediğini destekleyen kayıtlar
Kimler IBAN Mağduru Olabilir?
Uygulamada bu ifade, banka hesabı veya IBAN bilgileri dolandırıcılıkta kullanılan kişileri anlatmak için kullanılıyor. Bir kişi gerçekten hesabı ele geçirildiği veya aldatıldığı için mağdur olabilir. Başka bir kişi ise hesabını para karşılığı üçüncü kişilere vermiş, gelen parayı çekmiş veya aktarmış olabilir. Bu nedenle IBAN mağdurlarıyla ilgili dosyalarda ilk ayrım, "Hesap bilgisi rıza dışında mı kullanıldı, yoksa kişi hesabını bilerek ve haksız menfaat beklentisiyle mi başkasına açtı?" sorusuyla yapılıyor. Mağduriyet için olması gerekenler:
- Hesap giriş bilgilerinin rıza dışında ele geçirilmesi
- Kişinin sosyal medya, iş ilanı veya sahte işlem vaadiyle kandırılması
- Gelen para üzerinde tasarruf edilmemesi
- Paranın kime ve hangi talimatla aktarıldığının açıklanabilmesi
- Haksız menfaat elde edilmediğini destekleyen banka kayıtları
- Hesabın kullanıldığının öğrenilmesinden sonra hızlı şikâyet veya banka bildirimi yapılması
Miras Satışlarında Değişiklik
Pakette ayrıca miras kalan ev, arsa ve tarla satışlarında önemli bir değişiklik yer aldı. Ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilen ve sadece mirasçıların malik olduğu taşınmazlarda ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında yapılacak. Bu düzenleme, miras kalan taşınmazların aile içinde kalmasını amaçlıyor. Mevcut sistemde açık artırmaya başkaları da katılabiliyor ve aileden kalan miras üçüncü kişilere değerinin altında satılabiliyordu.
Resmi Faiz Oranı Değişikliği
Paket kapsamında Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık olarak TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden yapılacak. Toplantıya katılan Merkez Bankası yetkilileri bugünkü rakamlara göre resmi faizin yüzde 31'e denk düştüğü bilgisini paylaştı. Kanuni faiz mevcut sistemde yüzde 24 olarak uygulanıyor.
