Emekli olmadan kıdem tazminatı almak isteyen çalışanlar için Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) alınacak yazı büyük önem taşıyor. Sigortalı çalışmaya başlama tarihine göre değişen yaş dışındaki emeklilik koşullarını sağlayanlar, bu yazı ile işverenlerinden kıdem tazminatını alarak ayrılabiliyor. Peki, kimler hangi şartları yerine getirdiğinde bu yazıyı alabilir? Birden fazla kez kıdem tazminatı yazısı almak mümkün mü? İşte tüm detaylar.
Kıdem Tazminatı Yazısı Alma Koşulları Nelerdir?
1475 Sayılı Eski İş Kanunu'nun halen yürürlükte olan 14. maddesine göre, yaş dışındaki asgari emeklilik koşullarını yerine getiren işçiler, kendi istekleriyle işten ayrıldıklarında kıdem tazminatına hak kazanabiliyor. Bu haktan yararlanmak için öncelikle SGK'dan kıdem tazminatı yazısı alınması gerekiyor. Başvuru, bağlı bulunulan sosyal güvenlik merkezi veya il müdürlüğüne yapılıyor. Matbu form doldurulduktan sonra SGK gerekli incelemeyi yaparak yazıyı veriyor.
Önemli uyarı: Kanunun tanıdığı bu hakkı kullanırken sık yapılan bir hata bulunuyor. İşçiler, önce SGK'dan yazı almalı ve bu yazıyı işverene ibraz ederek işten ayrılmalıdır. Aksi takdirde, "nasıl olsa koşulları sağlıyorum" düşüncesiyle yazıyı almadan işten ayrılanlar kıdem tazminatı alma hakkını kaybediyor.
Sigortalılık Süresi ve Prim Günü Şartları
Yaş dışındaki asgari emeklilik koşulları, sigortalı çalışmaya başlama tarihine göre değişiklik gösteriyor:
- 8 Eylül 1999 ve öncesi: 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim günü şartı aranıyor.
- 8 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arası: 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 prim günü ya da sigortalılık süresine bakılmaksızın 7000 prim günü gerekiyor.
- 30 Nisan 2008 sonrası: Sigortalılık süresi aranmıyor; sadece kademeli prim günü şartı bulunuyor. Prim günü, işe başlama tarihine göre 4600'den başlayıp 2016 ve sonrası için 5400'e kadar çıkıyor.
Kıdem tazminatı yazısının kaç kez alınabileceğine dair yasal bir sınırlama bulunmuyor. Koşulları sağlayanlar birden fazla kez bu yazıyı alarak tazminat alabiliyor.
Memurluktan Ayrılıp Avukatlık Yapacaklar İçin Emeklilik Rehberi
Memur iken hukuk fakültesi okuyarak avukatlık ruhsatı alan ve memurluktan emekliliği hak ettikten sonra avukatlık yapmayı planlayanlar için önemli bilgiler bulunuyor. 5510 Sayılı Kanun'a tabi olanlar, birden fazla statüde çalıştıklarında emeklilik statüleri tüm çalışma yaşamlarındaki en fazla hizmet süresine göre belirleniyor. Memurlukta 9000 günü tamamladıktan sonra ayrılıp avukatlık (4/b) yapmaya başlayanlar, 4/b'de geçen süreleri 9000 günden az olduğu için emekli aylıklarını 4/c statüsünden alıyor. Ancak, 5510 Sayılı Kanun kapsamında emekli aylığı hesaplanırken tüm prime esas kazançlar dikkate alındığından, 4/b primlerinin yüksek tutardan yatırılması aylıkta düşüş yaşanmaması için önem taşıyor.
Türk Vatandaşlığına Sonradan Geçenlerin Borçlanma İmkanları
Türk vatandaşı olmadan yurt dışında çalışanlar için yurt dışı borçlanması yapma hakkı bulunmuyor. Yurt dışı borçlanması, 18 yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen süreler için geçerli. Sonradan Türk vatandaşlığına alınanlar, eski vatandaşı oldukları ülkede yaptıkları askerlik hizmeti için borçlanma yapabiliyordu ancak 24 Nisan 2019 tarihli SGK Genelgesi ile bu hak sadece zorunlu göçe tabi tutulan Türk soylularla sınırlandırıldı. Eksik prim günlerini tamamlamak için isteğe bağlı sigorta primi ödenebiliyor; bu primler 4/b statüsünde değerlendiriliyor. Emeklilik için son 2520 gün içinde 4/b statüsündeki günlerin 1260'a ulaşmamasına dikkat edilmesi gerekiyor.
