Erken Seçim Tartışmalarına Analiz
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, son günlerde yeniden gündeme gelen erken seçim tartışmalarını değerlendirdi. Uçum, AA Analiz için kaleme aldığı yazısında, başkanlık sistemine geçildikten sonra her fırsatta erken seçim konusunu öne çıkarmaya çalışanların olduğunu ancak bu tartışmaların hep sonuçsuz kaldığını ifade etti.
Parlamenter Sistem Ezberinden Kurtulamamak
Uçum, 24 Haziran 2018 seçimlerinin ardından yapılan 31 Mart 2019 yerel seçimlerinden sonra da erken seçim tartışmasının gündeme getirildiğini hatırlattı. O dönemde parlamenter sistem tecrübesiyle başkanlık sisteminde erken seçim beklentisine girmenin gerçekçi olmadığını defalarca ifade ettiklerini belirten Uçum, 18 Haziran 2023'te yapılması gereken seçimlerin bayram ve mevsim koşulları nedeniyle 14 Mayıs 2023'e alındığını ancak bunun bir erken seçim olmadığını vurguladı. Aynı şekilde 31 Mart 2024 yerel seçimlerinden sonra da erken seçim tartışmasının sonuçsuz kaldığını söyledi.
Anayasal Sistemde Erken Seçim Kavramı Yok
Mehmet Uçum, anayasal sistemde erken seçim kavramının bulunmadığını, cumhurbaşkanı ve meclisin beş yıllık sabit süreyle seçildiğini ancak bu sürenin esnek sabit süre olduğunu, çünkü meclis veya cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesi kararı verebileceğini belirtti. Hukuki anlamda bunun adının seçimlerin yenilenmesi olduğunu, erken seçim kavramının eski sisteme ait olduğunu ifade etti. Tartışmanın seçimlerin yenilenmesi kavramı üzerinden yapılması gerektiğini söyledi.
Seçimlerin Yenilenmesi Şartları
Uçum, seçimlerin yenilenmesi kararını cumhurbaşkanının birinci döneminde vermesi halinde kalan süresinden feragat edeceğini, ikinci döneminde vermesi durumunda ise bir daha aday olamayacağını belirtti. Meclisin bu kararı vermesi için 360 milletvekilinin (3/5) oyu gerektiğini, bunun da nitelikli çoğunluk gerektirdiğini ve ancak olağanüstü şartlarda mümkün olabileceğini vurguladı.
Mevcut Durumda Erken Seçim Gerçekçi Değil
Mehmet Uçum, Türkiye'nin olağanüstü bir durum içinde olmadığını, meclis ve hükümeti yenilemeyi gerektiren istisnai bir koşul bulunmadığını belirtti. Bölgedeki savaş koşulları ve Terörsüz Türkiye'ye geçiş süreci gibi önemli nedenlerle erken seçim gündemiyle meşgul olmanın ciddi sorun yaratacağını ifade etti. Bu nedenle 2028'e kadar olağanüstü şartlar oluşmadıkça erken seçim tartışmasının somut bir gündem olamayacağını söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Adaylığı
Uçum, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bir kez daha aday olması için yeni anayasaya ihtiyaç olmadığını, mevcut anayasada istisnai adaylık imkanının bulunduğunu belirtti. TBMM'nin 7 Mayıs 2028'de yapılması gereken genel seçimlerden önce seçimlerin yenilenmesi kararı alması halinde Erdoğan'ın son kez aday olabileceğini ifade etti. Erdoğan'ın birikimi ve liderliğiyle Türkiye'ye hizmet etmesinin ülkenin ihtiyacı olduğunu vurguladı.
16 Nisan 2028 Seçim Önerisi
Mehmet Uçum, 2027'nin son çeyreği ile 2028'in ilk çeyreği arasında seçimlerin yenilenmesi konusunun gündeme gelebileceğini belirterek, olası bir seçim günü olarak 16 Nisan 2028 Pazar'ı işaret etti. TBMM'nin 9-15 Şubat 2028 arasında seçimlerin yenilenmesi kararı alması halinde seçimin 16 Nisan'da yapılabileceğini söyledi. Bu tarihin, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi referandumunun 11. yıl dönümüne denk gelmesi nedeniyle sembolik önem taşıdığını ifade etti. Ancak nihai kararın TBMM'ye ait olduğunu belirtti.
