NATO'nun Ankara Zirvesi yarın başlıyor. Zirve, ittifakın geleceği açısından kritik bir eşikte ve hayati kararların alınması bekleniyor. Türkiye, ev sahibi ülke olarak masaya güçlü bir şekilde oturuyor: artık bir 'kanat ülkesi' değil, savunma sanayinde öncü, teknoloji geliştirici ve diplomatik gücüyle sonuç üreten bir 'merkez aktör' olarak konumlanıyor.
Zirvenin Ana Gündem Başlıkları
NATO'nun resmi gündeminde öncelikle yük paylaşımı taahhütlerinin somutlaşması ve uygulama eksiklikleri ele alınacak. Savunma harcamalarının artırılmasının tek başına yeterli olmadığı vurgulanarak, ortak tedarik ve savunma sanayi entegrasyonu ile stratejik bir yük paylaşımı modeli karara bağlanacak. Tedarik, hava savunması ve personel kapasitesi gibi caydırıcılığı artıracak darboğazların iyileştirilmesi hedefleniyor.
İkinci olarak, Avrupa-ABD ayrışmasını daraltacak ve 'ABD'yi içerde tutacak' yeni bir konumlanma masada olacak. NATO'nun Avrupalılaşması ve SAFE programı üzerinden, Avrupa güvenliğinin sadece AB ülkelerine bırakılıp, üye olmayan İngiltere, Türkiye ve Norveç gibi ülkelerin farklı statüde değerlendirilmesinin yaratacağı sorunlar tartışılacak.
Üçüncü konu Ukrayna başlığı. 'NATO 3.0' tartışmaları kapsamında, NATO'nun temel misyonu, Rusya'ya karşı caydırıcılığın yeniden teyidi ve doğu sınırını güçlendirecek kapasite artırımı ile yeni mekanizmaların devreye alınması zirvenin ana temalarını oluşturacak.
Dördüncü başlıkta NATO'nun güney kanadı, altıncı başlıkta ABD-İran savaşı ve Ortadoğu'daki güvensizlik ortamının NATO gündemine etkisi, yedinci başlıkta ise NATO içi siyasi dayanışma ve müttefikler arasındaki güvensizliğin azaltılması ele alınacak.
Türkiye'nin Talepleri: Savunma Sanayi Kısıtlamalarının Kaldırılması
Türkiye'nin en somut talebi, savunma sanayi kısıtlamalarının kaldırılması, Avrupa güvenlik girişimlerine daha fazla dahil edilmesi ve savunma endüstrisinin entegrasyonu olacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Savunma Bakanı Yaşar Güler, yakın dönemde yaptıkları açıklamalarda, savunma ticareti üzerindeki kısıtlamaların ittifak dayanışmasına zarar verdiğini her fırsatta dile getirdi.
Bu talepler yalnızca F-35 dosyası ya da F-16 modernizasyonu ile sınırlı değil. Aynı zamanda hava füze savunma sistemleri, motor teknolojileri, ihracat lisansları, ortak üretim modelleri ve finansman fonlarına katılım gibi birçok başlığı içeriyor.
Avrupa Savunma Mimarisine Dahil Olma Talebi
Türkiye'nin ikinci stratejik dosyası, Avrupa savunma mimarisinin dışında bırakılmaması. AB üyesi olmayan Türkiye'nin SAFE gibi Avrupa savunma finansmanı ve ortak tedarik mekanizmalarından dışlanması bir sorun olarak masada olacak. Şimdilik 150 milyar avro olarak belirlenen savunma tedarik sistemine dahil edilip edilmeme tartışmaları devam ediyor.
Güney Kanadın Önceliklendirilmesi
Türkiye, NATO'nun '360 derece güvenlik anlayışı'nın tam olarak işletilmesini talep ediyor. Ankara, Rusya-Ukrayna savaşının önceliğini reddetmiyor ancak güvenlik ufkunun sadece doğu kanadına indirgenmesine itiraz ediyor. NATO'nun güney kanadından yükselen tehditlerin ikincil konumda görülemeyeceğini savunuyor. Bu bağlamda, Ortadoğu, Akdeniz ve Afrika merkezli istikrarsızlıkların ürettiği enerji ve tedarik güvenliği, kitlesel göç ve terör tehditlerine karşı yüksek düzeyli önlemlerin NATO'nun güney stratejisinde önceliklendirilmesini talep ediyor.
Türkiye'nin Müttefiklere Karşı Beklentileri
Türkiye, NATO'nun ikinci en büyük askeri gücü olarak masada. Savunma sanayinde Avrupa'nın önünde, jeopolitik konumu, diplomatik ağırlığı, terörle mücadele kapasitesi, Karadeniz dengesi ve Güney kanattaki önemi göz ardı edilmez. Bu ağırlığına göre müttefiklerden karşılık beklemektedir.
