Üsküdar Belediye Meclisi'nde başkanvekili seçimi sırasında yaşanan oy sayımı tartışması, Türkiye'deki meşruiyet anlayışını sorgulatan bir krize dönüştü. CHP'li altı meclis üyesinin oyunun AK Parti adayına gitmesi ve pusuladaki 'G' harfinin '6' olarak okunmasıyla oyun iptal edilmesi, bürokratik bir şiddet örneği olarak nitelendirildi. Yazar Mehmet Kırtorun, bu durumu Nasrettin Hoca fıkrasındaki 'tek ayaklı kaz' kurnazlığına benzeterek eleştirdi.
Oy Sayımında Harf Tartışması
Sinem Dedetaş'ın görevden uzaklaştırılmasının ardından yapılan başkanvekili seçiminde, CHP'li altı meclis üyesinin AK Parti'nin adayına oy vermesi, Yeni Parti ile CHP arasında gerginliğe yol açtı. Sayım sırasında, CHP'li Meclis Birinci Başkanvekili'nin 'Gültekin' soyadındaki 'G' harfini '6', 'Ziya' ismindeki 'Z' harfini '2' olarak okuması, oyun iptal edilmesine neden oldu. Bu durum, alelade bir sayım hatası olmaktan öte, seçmen iradesinin dilbilimsel bir kurnazlıkla yapısöküme uğratılması olarak yorumlandı.
Bürokratik Şiddetin Kökenleri
Kırtorun, bu bürokratik refleksin kökenlerini tek-parti dönemine dayandırıyor. 18 Haziran 1936 genelgesiyle İçişleri Bakanı Şükrü Kaya'nın CHP Genel Sekreteri, valilerin ise parti il başkanı yapıldığını hatırlatan yazar, bu uygulamanın 1939'da kaldırıldığını ancak geride 'kuralları parti çıkarına göre okuma alışkanlığı' bıraktığını belirtiyor. Ayrıca, George Orwell'in siyasal dil çözümlemesine atıfta bulunan Kırtorun, 'G' harfinin '6' okunmasını 'sözel kamuflaj' olarak nitelendiriyor.
Güç Piramidi ve Meşruiyet Krizi
Hannah Arendt'in 'Şiddet Üzerine' kitabındaki 'Hiç Kimse'nin Yönetimi' kavramına dikkat çeken Kırtorun, Üsküdar'daki sayım masasının bu tanıma uyduğunu savunuyor. Kararın bir usul yorumunun arkasına saklandığını, sonucun ortada olduğunu ancak hesap verecek bir ismin bulunmadığını ifade ediyor. Yazar, bu durumun güç piramidinin mikro düzeydeki bir minyatürü olduğunu ve bürokratik kurnazlığın geçici mevziler kazandırsa da rızaya dayalı meşruiyeti kaybettirdiğini vurguluyor.
Kırtorun, hakikatin sayısal oyunlara kurban edilmesinin, kamu vicdanında bütün bir sistemin sorgulanmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Sonuç olarak, sayım masasındaki bürokratik dayak salona taştığında, hakikatin iki ayağı üzerinde dik durmasını izlemek ya da sessizlikle dört ayaklı kurnazlıklara biat etmek arasında bir seçim yapılması gerektiğini belirtiyor.
