Ortadoğu'da enerji krizine yol açan ABD-İran savaşının sona ermesine yönelik umutlar, İran'ın ABD tarafından sunulan nihai barış önerisine verdiği yanıtla birlikte yeniden suya düştü. ABD tarafı, İran'dan gelen cevabı yetersiz bularak, Tahran yönetiminden nükleer programını tamamen sonlandırması konusunda güçlü garantiler talep etti. İran ise kendi cevabının makul ve uygulanabilir olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı'ndaki krizin tek sorumlusunun ABD saldırganlığı olduğunu vurguladı.
Trump'tan sert tepki: 'Ateşkes yaşam desteğinde'
ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada İran'ın gönderdiği son öneriyi 'aptalca' olarak nitelendirdi. Trump, 'Şu anda ateşkesin en zayıf anında olduğunu söyleyebilirim. Yaşam desteğine bağlı durumda' ifadelerini kullandı. İran'a yönelik saldırıların sürebileceğini ima eden Trump, 'Bu çöp parçasını okuduktan sonra, ki okumayı bile bitirmedim, 'bunu okuyarak zamanımı boşa mı harcayacağım' dedim' diye konuştu. Ayrıca, bölgedeki Kürtleri eleştiren Trump, 'Kürtler bizi hayal kırıklığına uğrattı' dedi.
İran: 'Onurumuzla müzakere ederiz'
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, müzakerelerin çıkmaza girdiği haberlerinin ardından yaptığı açıklamada, 'Önümüzde onurumuzla savaşı bitirecek müzakerelere girmek için seçeneklerimiz var' dedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise 'Cevabımız makul ve uygulanabilirdi. Biz sadece kendi çıkarımızı değil tüm bölgenin çıkarını göz önünde bulunduruyoruz' ifadelerini kullandı. Bekayi, Hürmüz Boğazı'ndaki krizin ABD-İsrail saldırganlığıyla başladığını belirterek, '28 Şubat öncesi boğaz herkese açıktı' dedi.
Çin ziyareti belirleyici olabilir
ABD'nin İran'dan gelen cevabı yeterli görmemesi, savaşın yeniden başlayabileceği yorumlarını güçlendirdi. Trump, uzun süredir planladığı Çin ziyareti için yarın Pekin'e hareket edecek. Bekayi ise dünkü açıklamasında, nihai anlaşma için sundukları cevabı Çin ile istişare ettiklerini belirterek, 'Kendilerine, ABD'nin atacağı adımlar gerilimi artırabilir dedik' ifadesini kullandı. Bu açıklama, Çin'in taraflar arasında arabuluculuk yapabileceği yorumlarına yol açtı. Uzmanlar, Trump'ın savaşa dönüp dönmeme kararını Pekin dönüşü verebileceğini öne sürüyor.
Nükleer program krizi derinleştiriyor
ABD ile İran arasındaki nihai anlaşma görüşmelerinin temel çıkmazı, ABD'nin İran'dan nükleer programını tamamen terk etmesini istemesi. Wall Street Journal'ın diplomatik kaynaklara dayandırdığı habere göre, Tahran nükleer tesisleri tamamen kapatmayı reddederken, uranyum zenginleştirmeyi durdurmak için 20 yıldan daha uzun bir süre öngörüyor. Buna karşılık Tahran, zenginleştirilmiş uranyumun üçüncü bir ülkeye taşınmasını kabul ediyor. Bloomberg'e konuşan kaynaklar, İran'ın diğer taleplerini şöyle sıraladı: Savaşın tamamen sonlanması, Hürmüz Boğazı'nda İran denetiminin kabul edilmesi, ABD yaptırımlarının kaldırılması, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması ve petrol ambargosunun sona ermesi.
