ABD-İran Hattında Tarihsel Gerilim ve Güncel Gelişmeler
ABD Başkanı Donald Trump, uzun süredir devam eden tehditlerin ardından bu sabah İran'a yönelik büyük bir operasyon başlattıklarını resmen açıkladı. Aynı gün içerisinde İsrail de İran'ın başkenti Tahran'da hedefleri vurduğunu duyurdu. Bu gelişmeler, on yıllardır süren ABD-İran geriliminin yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.
İki Ülke Arasındaki Kronolojik İlişki
ABD ile İran arasındaki ilişkiler, tarihsel olarak inişli çıkışlı bir seyir izlemiştir. İşte önemli dönüm noktaları:
- 1953: CIA, İran'ın seçilmiş Başbakanı Muhammed Mussaddık'ın devrilmesine yardımcı oldu ve Şah Muhammed Rıza Pehlevi yeniden iktidara getirildi.
- 1979: İran İslam Devrimi, ABD destekli şahı ülkeden kovdu. Radikal öğrenciler Tahran'daki ABD Büyükelçiliği'ni basarak personeli rehin aldı.
- 1980: ABD, İran ile diplomatik ilişkileri kesti ve ticareti büyük ölçüde yasakladı.
- 1988: ABD savaş gemisi Vincennes, Körfez üzerinde bir İran yolcu uçağını yanlışlıkla düşürdü; 290 kişi hayatını kaybetti.
- 2015: İran ile altı büyük güç arasında nükleer anlaşma sağlandı; Tahran, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer faaliyetlerini sınırlandırmayı kabul etti.
- 2018: ABD Başkanı Donald Trump, nükleer anlaşmadan çekildi ve İran'a yönelik ağır ekonomik yaptırımları yeniden yürürlüğe koydu.
- 2020: ABD'nin Bağdat'ta düzenlediği hava saldırısında İran'ın özel kuvvetler komutanı Kasım Süleymani öldürüldü.
- 2025: Trump, sert İran politikasını yeniden devreye sokan bir başkanlık muhtırası imzaladı ve ABD'nin İsrail hava harekatına katılarak İran'daki üç nükleer tesisi vurduğunu açıkladı.
Güncel Gelişmeler ve Operasyon İlanı
28 Şubat 2026 tarihinde yaşanan son gelişmeler, bölgedeki gerilimi daha da tırmandırdı. İsrail, İran'daki hedefleri vurduğunu açıklarken, ABD Başkanı Trump da kısa süre içinde yaptığı açıklamada İran'a yönelik büyük çaplı bir operasyon başlattıklarını duyurdu. Trump, daha önce İran'a saldırı tehdidinde bulunmuş, ancak bunun son seçenek olacağını belirtmişti.
Bu operasyon, 2025 yılında imzalanan başkanlık muhtırasının ardından atılan somut bir adım olarak değerlendiriliyor. İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ise Trump'ın koşulsuz teslim çağrısını reddetmişti. Son dönemdeki dolaylı nükleer görüşmelerin tıkanması ve mahkum takası gibi adımlara rağmen, taraflar arasındaki güven sorunu devam ediyor.
ABD-İran hattındaki bu yeni askeri hamleler, bölgesel istikrarı ve uluslararası ilişkileri derinden etkileyecek gelişmeler olarak öne çıkıyor. İki ülke arasındaki tarihsel anlaşmazlıkların güncel yansımaları, dünya gündeminde önemli bir yer tutmaya devam edecek gibi görünüyor.
