ABD-İran Müzakereleri Pakistan'da Tehlikeye Girdi
İki haftalık ateşkesin ardından Pakistan'ın başkenti İslamabad'da bugün başlaması planlanan ikinci tur ABD-İran müzakereleri, son dakikada ciddi bir tehlike altına girdi. Taraflar arasındaki gerginlik, Hürmüz Boğazı'ndaki abluka ve karşılıklı suçlamalarla tırmanırken, barış anlaşması umutları belirsizliğini koruyor.
Trump'tan İran'a Sert Uyarı ve Tehditler
ABD Başkanı Donald Trump, ABC kanalına yaptığı açıklamada, İran ile barış anlaşması için "Olacak" ifadesini kullanarak iyimser bir ton tuttursa da, sert tehditlerini de esirgemedi. Trump, "İran ateşkesi ciddi şekilde ihlal etti ancak yine de barış anlaşmasına varılabileceğini düşünüyorum" dedi. Kendi sosyal mecrası Truth üzerinden yaptığı paylaşımda ise Amerikan heyetinin Pakistan'a hareket ettiğini ve akşam müzakereler için İslamabad'da olacaklarını duyurdu.
Trump'ın açıklamaları daha da sertleşti: "Çok adil ve makul bir teklif öneriyoruz, umarım kabul ederler" diyen ABD Başkanı, İran'ın teklifi kabul etmemesi halinde, ülkedeki tüm enerji santrallerinin ve köprülerinin ABD tarafından yıkılacağını öne sürdü. Bu ifadeler, müzakereler öncesi tansiyonu önemli ölçüde yükseltti.
İran'dan Karşılıklı Suçlamalar ve Sert Tepki
İran tarafı ise Trump'ın açıklamalarını şiddetle reddetti. İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), ABD'nin İran gemilerine uyguladığı abluka kaldırılana kadar Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını açıkladı. DMO, gemilerin ve sahiplerinin Devrim Muhafızları'nın açıklamalarını takip etmeleri gerektiğini vurgulayarak, Trump'ın açıklamalarının "geçerliliğinin olmadığını" kaydetti.
İran'ın baş müzakerecisi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD ile müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini ancak aralarında hâlâ bir "mesafe" olduğunu dile getirdi. Galibaf, Hürmüz Boğazı'ndaki duruma ilişkin, "Hürmüz Boğazı'ndan biz geçemiyorsak başkalarının da geçmesinin imkanı yoktur" ifadesini kullandı.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Trump'ın İran'ı nükleer haklarından mahrum bırakmasının hiçbir gerekçesi olmadığını vurguladı. Pezeşkiyan, "Trump, İran'ın nükleer haklarını kullanamayacağını söylüyor ama hangi suçtan dolayı olduğunu belirtmiyor. O kim ki bir ulusu haklarından mahrum ediyor?" değerlendirmesini yaptı.
Hürmüz Boğazı'nda Bilek Güreşi ve Askeri Gerginlik
Açıklamaların ardından Hürmüz Boğazı'nda kelimenin tam anlamıyla bir bilek güreşi yaşandı. Tasnim haber ajansı, İran Silahlı Kuvvetleri'nin Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan iki tankeri uyarıda bulunduktan sonra geri çevirdiğini duyurdu. Botsvana ve Angola bandıralı olduğu belirtilen gemilerin geçişi "izinsiz" olarak nitelendirildi.
Amerikan tarafından da bir müdahale geldi. Trump, ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran'a ait Touska adlı kargo gemisine ateş açıldığını bildirdi. Trump, "İranlı mürettebat dinlemeyi reddetti, bu yüzden donanma gemimiz makine dairesinde bir delik açarak onları durdurdu. Şu anda gemi ABD Deniz Piyadelerinin gözetiminde" dedi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) açıklamasında, "Abluka, İran’ın deniz yoluyla gerçekleştirdiği tüm ticareti tamamen durdurmuş durumda" ifadelerine yer verdi.
Pakistan'ın Arabuluculuk Çabaları ve İran'ın Katılım Kararsızlığı
Gelişmeler üzerine Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile 45 dakika telefonda görüştü. Şerif, Tahran'ın ikinci tura heyet göndermeyeceği yönündeki haberler sonrası İran Cumhurbaşkanını arayarak İran'ın müzakerelerin ilk turundaki tutumunu övdü.
Ancak yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, İranlı bir yetkiliye dayandırarak İran'ın, deniz ablukasının devam etmesi halinde müzakerelere katılmayacağını yazdı. Haberde, ABD ile mesaj alışverişinin devam ettiği ancak Hürmüz Boğazı’nda devam eden ablukadan dolayı İran’ın Pakistan’a müzakere heyeti göndermesi hususunda henüz karar almadığı belirtildi.
Uranyum Zenginleştirme Anlaşmazlığı ve Savaş Riski
ABD merkezli haber sitesi Axios, ABD Başkanı Donald Trump’ın dün sabah Beyaz Saray’daki durum odasında Hürmüz Boğazı çevresindeki krizi ve İran ile müzakereleri görüşmek üzere toplantı düzenlediğini öne sürdü. İki ABD’li yetkiliye dayandırılan haberde, üst düzey bir ABD’li yetkilinin, müzakerelerde kısa süre içinde bir ilerleme sağlanmazsa savaşın gelecek günlerde yeniden başlayabileceğini söylediği iddia edildi.
Müzakerelere yakın ABD’li kaynaklar, Hürmüz Boğazı’ndaki son gelişmelere ilişkin açıklamada bulundu. Kaynaklar, İran’ın ABD ile yürürlükteki ateşkes sona erene kadar boğazı açık tutma kararından geri adım atmasının, tarafların İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve stokları konusunda uzlaşamamasından kaynaklandığını belirtti.
Trump'tan İsrail'e Büyük Övgü
ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social üzerinden İsrail'e destek mesajı paylaştı. Trump, mesajında, "İnsanlar İsrail'i sevsin ya da sevmesin, İsrail, ABD'nin büyük bir müttefiki olduğunu kanıtlamıştır. Cesur, gözü pek, sadık ve zekidirler ve çatışma ve stres anında gerçek yüzlerini gösteren diğerlerinin aksine, İsrail çok çalışır ve nasıl kazanacağını bilir!" ifadelerini kullandı.
Sonuç olarak, ABD ve İran arasındaki müzakereler, Hürmüz Boğazı'ndaki abluka, uranyum zenginleştirme anlaşmazlığı ve karşılıklı tehditler nedeniyle ciddi bir kriz noktasına ulaşmış durumda. Pakistan'ın arabuluculuk çabalarına rağmen, tarafların katı tutumları barış umutlarını gölgeliyor.
