ABD-İran Nükleer Müzakerelerinde Kritik Tur: Cenevre'de Üçüncü Görüşme Başlıyor
ABD ve İran arasında gerilimli bir dönemde devam eden nükleer müzakereler, bugün Cenevre'de üçüncü tur görüşmelerle yeni bir aşamaya geçiyor. Taraflar, Washington'ın askeri tehditleri ve bölgesel yığınağı sürerken, diplomatik masada çözüm arayışını sürdürüyor.
İran'dan Adil Anlaşma Vurgusu
Cenevre'ye hareket etmeden önce açıklama yapan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, hedeflerinin "en kısa sürede adil ve hakkaniyetli bir anlaşmaya varmak" olduğunu belirtti. Arakçi, İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceğini ancak barışçıl nükleer teknoloji hakkından vazgeçmeyeceğini vurguladı.
Müzakerelerin Temel Konuları
Görüşmelerde ele alınan başlıca konular şunlardır:
- İran'ın uranyum zenginleştirme oranının sınırlandırılması
- Yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu
- ABD yaptırımlarının kaldırılma takvimi
- Doğrulama mekanizmalarının oluşturulması
İranlı diplomatlar, Washington'ın üç temel ön koşulu kabul etmesi halinde anlaşmanın mümkün olduğunu savunuyor:
- İran'ın sembolik uranyum zenginleştirme hakkının tanınması
- Yüksek zenginleştirilmiş uranyum stokunun seyreltilmesine izin verilmesi
- İran'ın balistik füze programına kontrol getirilmemesi
ABD'nin Tutumu ve Gelişmeler
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, dün yaptığı açıklamada İran'ın füze konusunda müzakere etmemesini "büyük bir sorun" olarak nitelendirdi. Ancak İranlı yetkililer, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un daha önceki dolaylı görüşmelerde bu ilkeleri kabul ettiğini iddia ediyor.
Guardian'ın haberine göre, Witkoff İran'dan uranyum zenginleştirme oranını yüzde 5'in altında tutmasını talep etti. Bu oran, 2015 nükleer anlaşmasında kabul edilen seviyeye ve silah üretimi için gereken düzeyin oldukça altına denk geliyor.
Müzakere Sürecinin Geçmişi
İran-ABD arasındaki nükleer müzakereler, İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'teki saldırılarıyla kesintiye uğramıştı. Türkiye ve bölge ülkelerinin girişimleriyle Umman'ın arabuluculuğunda yeniden canlandırılan süreç şu aşamalardan geçti:
- 6 Şubat'ta Umman'da dolaylı müzakereler başladı
- 17 Şubat'ta Cenevre'de ikinci tur görüşmeler yapıldı
- 26 Şubat'ta üçüncü tur görüşmeler için anlaşmaya varıldı
Ekonomik Yaptırımlar ve İran'ın Konumu
İran müzakere heyetine yakın kaynaklar, ABD'nin ilk adım teklifinin görece esnek şartlarına şaşırdıklarını ifade etti. Temel talebin İran'ın zenginleştirmeyi yüzde 5 ile sınırlandırması ve programı sivil amaçlara dönüştürmesi olduğu belirtildi. Ancak karşılığında derhal yaptırımların kaldırılması veya diplomatik ilişkilerin başlatılması yönünde teklif sunulmadığı, İran'ın ekonomik açıdan "kelepçeli" kalacağı vurgulandı.
Yine de sonraki aşamanın yaptırımların kademeli hafifletilmesi ve diyaloğun başlatılması yönünde müzakereler olacağı ifade edildi. Taraflar, Cenevre'deki bu kritik turda ilerleme kaydetmeyi hedefliyor.
