ABD'nin Hürmüz Boğazı Ablukası Resmen Başladı
ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'ın İslamabad kentinde gerçekleşen ve tam 21 saat süren ABD-İran görüşmelerinin herhangi bir sonuç alınamadan sona ermesinin ardından önemli bir adım attı. Trump, Hürmüz Boğazı'na deniz ablukası uygulayacaklarını resmen duyurdu. Abluka, Türkiye saati ile 17.00'de başladı ve bölgedeki gerilimi aniden tırmandırdı.
Ablukanın Kapsamı ve ABD Ordusunun Açıklamaları
ABD ordusundan yapılan resmi açıklamada, ablukanın Hürmüz Boğazı'nın doğusunda yer alan Umman Körfezi'nde uygulanacağı belirtildi. Yetkililer, abluka altındaki bölgeye izinsiz giren veya bu bölgeden ayrılan herhangi bir geminin durdurulacağını, yönlendirileceğini ve el konulacağını ifade etti. Bu karar, uluslararası deniz trafiği için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
ABD Başkanı Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı bir dizi paylaşımda ablukanın detaylarını ve hedeflerini açıkladı. Trump, "İran Donanması, tamamen yok edilmiş halde deniz dibinde yatıyor. Tam 158 gemi." ifadelerini kullanarak geçmişteki askeri operasyonlara atıfta bulundu. Ayrıca, "Blokajımıza İran gemisi yaklaşırsa imha edilecek" uyarısında bulunarak, İran'a yönelik sert mesajlar verdi. Trump, bu imha işleminin denizdeki uyuşturucu kaçakçılarına karşı kullanılan aynı öldürme sistemi ile gerçekleştirileceğini vurguladı.
İran'dan Sert Tepki ve Savaş Uyarısı
İran tarafından gelen yanıt ise oldukça sert oldu. İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, ABD'nin abluka girişimini "gerçeklikten uzak ve bir blöf" olarak nitelendirdi. Azizi, "Bu girişim savaş olarak sayılır ve biz buna karşılık vereceğiz. Ayrıca biz de henüz oyuna sokmadığımız diğer kartlarımızı ortaya koyabiliriz." açıklamasını yaparak, Tahran'ın misilleme yapabileceği sinyalini verdi.
İranlı yetkili, abluka girişiminin mevcut durumu daha da karmaşık hale getireceğini ve piyasalardaki dalgalanmaları şiddetlendireceğini kaydetti. Azizi, ayrıca ABD'nin İslamabad'daki görüşmelerde, Hürmüz Boğazı için Amerikan rolünü içeren bir hukuki rejim oluşturulmasını önerdiğini ancak İran'ın bu talebi reddettiğini belirtti. İran'ın, boğazdaki geçişlerden ücret almayı öngören teklifine ABD'nin ortak olmak istediği, ancak bunun da kabul görmediği ifade edildi.
Görüşmelerin Arka Planı ve Diplomatik Kriz
Pakistan'da 11 Nisan'da başlayan ve yaklaşık 21 saat süren İran-ABD görüşmeleri, tarafların bir sonuca varamamasıyla sona erdi. Taraflar, anlaşmaya varılamamasının temel nedenlerinden birinin Hürmüz Boğazı'ndaki anlaşmazlıklar olduğunu duyurdu. İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, görüşmelerde İran'ın nükleer programı konusunda güvence sağlamak amacıyla 430 kilogram yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumu seyreltme teklifinde bulunduğunu, ancak ABD ve Suudi Arabistan'ın katılımıyla kurulması planlanan konsorsiyumun anlaşmayı yıktığını aktardı.
Nikzad, ayrıca ABD ordusunun İran'da düşürülen uçağın pilotlarını arama çabaları kapsamında 6 Nisan'da İsfahan bölgesine asker indirmesinin, aslında İsfahan'daki nükleer tesiste bulunduğu iddia edilen yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunu ele geçirmeyi hedeflediğini, ancak bu girişimin başarısız olduğunu savundu.
İranlı yetkili, Amerikalılara hitaben, "40 günlük savaşta galip tarafın, sosyal ağlardaki söylemlerle değil, milletlerin iradesi ve sahadaki üstünlükle belirlendiğini öğrendiler. Diplomasinin, isteklerin dikte edildiği bir arena değil, saygı ve gerçeklerin kabul edildiği bir arena olduğunu da öğrenecekler." ifadelerini kullanarak, diplomatik sürecin önemine vurgu yaptı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamada, ablukanın İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemileri kapsayacağı teyit edildi. Bu gelişmeler, bölgedeki gerilimin daha da artmasına ve uluslararası ilişkilerde yeni bir kriz döneminin başlamasına neden oldu.
