Amerikan basını, Biden yönetiminin İran rejimine yönelik politikalarını şekillendirme arayışı kapsamında dikkat çekici bir gelişmeye imza attı. Wall Street Journal gazetesinin haberine göre, ABD yetkilileri, İran'ın sürgündeki eski şahı Muhammed Rıza Pehlevi'nin oğlu Rıza Pehlevi ile gizli görüşmeler gerçekleştirdi. Bu temaslar, Tahran yönetiminin geleceğine dair Washington'daki tartışmaların bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Görüşmelerin Perde Arkası ve Taraflar
Haberde belirtilenlere göre, görüşmeler geçtiğimiz yıl içerisinde gerçekleşti. ABD tarafını, Biden yönetiminin İran konusundaki üst düzey yetkilileri temsil etti. Görüşmelere katılan isimler arasında, o dönemde Beyaz Saray'ın Ortadoğu direktörü olan Brett McGurk ve İran özel temsilcisi Robert Malley de yer aldı. Sürgündeki İranlı muhalif figür Rıza Pehlevi ise bu diplomatik temaslara bizzat katılan taraf oldu.
Görüşmelerin içeriği tam olarak kamuoyuna yansımamış olsa da, ABD'nin İran'daki mevcut rejimin alternatifleri konusunda bilgi toplama ve fikir alışverişinde bulunma amacı taşıdığı anlaşılıyor. Rıza Pehlevi, babasının 1979 İslam Devrimi ile devrilmesinin ardından onlarca yıldır sürgünde yaşıyor ve kendisini İran'da demokratik değişimin sembolü olarak konumlandırıyor.
ABD'nin İran Stratejisindeki Belirsizlik ve Tepkiler
Bu gizli temaslar, ABD'nin İran politikasında yaşanan derin belirsizliği ve iç tartışmaları gözler önüne seriyor. Biden yönetimi, bir yandan nükleer anlaşmaya (JCPOA) dönüş için dolaylı müzakereleri sürdürürken, diğer yandan ülke içindeki protesto hareketlerine ve rejim muhaliflerine nasıl bir tutum takınacağı konusunda kararsız görünüyor.
Görüşmeler, İran rejimi tarafından şiddetli bir şekilde kınandı. Tahran yönetimi, ABD'yi ülkenin iç işlerine karışmakla ve rejim değişikliğini teşvik etmekle suçladı. Öte yandan, bazı analistler bu adımı, Washington'ın Tahran'a yönelik baskı kanallarını çeşitlendirme çabası olarak yorumluyor. Ancak, ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, politikanın rejim değişikliğini hedeflemediğini, İran halkının sesini dinlemek olduğunu ifade eden açıklamalar yapmayı sürdürüyor.
Geleceğe Yönelik Olası Senaryolar ve Sonuçlar
Rıza Pehlevi ile yapılan görüşmeler, onun ABD nezdindeki diplomatik profilini yükseltti. Ancak, kendisinin İran içindeki kitlesel desteği konusunda ciddi soru işaretleri bulunuyor. Uzmanlar, İran'da monarşiye dönüş fikrinin geniş bir halk desteğinden yoksun olduğunu ve değişim talebinin Pehlevi ailesinden ziyade daha geniş bir muhalif cephe tarafından temsil edildiğini belirtiyor.
Bu gelişme, İran-ABD ilişkilerindeki güven bunalımını daha da derinleştirebilir. Tahran, benzer temasları kendi egemenliğine yönelik bir tehdit olarak algılamaya devam edecek. Aynı zamanda, olay, ABD'nin uzun vadeli İran stratejisinin net olmaktan uzak olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Diplomatik kanalları açık tutmak ile muhalif gruplarla ilişki kurmak arasındaki denge, Biden yönetiminin önümüzdeki dönemde çözmek zorunda olduğu en karmaşık denklemlerden biri olarak öne çıkıyor. Sonuç olarak, bu gizli görüşmeler, Ortadoğu'daki gerilimli siyasi satranç tahtasında yeni bir hamle olarak tarihteki yerini aldı.
