Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) üçüncü büyük üreticisi konumundaki Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), gruptan ayrılma kararı aldı. Bu karar, fiyat belirleme mekanizmalarında dengeleri değiştirecek önemli bir hamle olarak değerlendiriliyor.
OPEC dağılma tehlikesiyle karşı karşıya
Keşfedilmiş petrol rezervlerinin yüzde 80'ine sahip ülkeleri bir arada tutan OPEC, dağılma tehlikesiyle karşı karşıya. Uzmanlar, BAE'nin ayrılığının yalnızca üretim kapasitesini değil, grup içi dengeleri de değiştirerek OPEC'in petrol piyasası üzerindeki etkisini zayıflatacağını öngörüyor. Dünya petrol arzının önemli bir kısmını sağlayan OPEC ülkeleri, bazı yıllarda küresel ihracatın yaklaşık yüzde 40'ına kadar çıkıyor.
BAE yaptığı yatırımların karşılığını görmek istiyor
Son yıllarda üretim kapasitesini artırma talebiyle öne çıkan BAE, bütçe dengesini sağlamak için varil başına yaklaşık 50-60 dolarlık petrol fiyatını yeterli buluyor. Buna karşın Suudi Arabistan'ın yaklaşık 90-100 dolar arası bir rakama ihtiyaç duyması, iki ülkenin grup politikaları üzerinde çekişmesine yol açtı. Üretim kapasitesine son dönemde 62 milyar dolar yatırım yapan BAE, kısıtlamaya gitmek yerine bu yatırımı gelire dönüştürmeyi hedeflediği için grup üyeliğinden çıkarak petrol ihracat gelirlerini artırmayı amaçlıyor.
Örgütün geleceği tartışılıyor
12 üye ülkenin yaptığı 10 milyar varillik yıllık petrol ihracatının 6 milyar varilini Suudi Arabistan, Irak, BAE ve Kuveyt karşılıyor. İhracat liderliğini açık ara sürdüren Suudi Arabistan, örgütteki güçlü konumu nedeniyle fiyat belirleme politikasında da büyük bir ağırlığa sahip. Daha dalgalı üretim/ihracat yapısına sahip Afrika üyelerinin (Nijerya, Libya, Cezayir) etkisi ise daha düşük seyrediyor. Angola, Katar ve Ekvador'un ardından BAE'nin de ayrılma kararı alması, örgütün geleceğini iyice tartışılır hale getirdi.
Küresel petrol arzının yüzde 38'ini sağlayan OPEC, küresel petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 80'ini elinde bulundururken dünya ham petrol üretiminin yaklaşık yüzde 38'ini gerçekleştiriyor. Küresel petrol ihracatındaki payı ise yüzde 50'nin üzerinde. BAE'nin komşusu Suudi Arabistan ile giderek soğuyan ilişkileri ve derinleşen üretim kotası anlaşmazlıkları, 59 yıllık üyeliğin sonlanmasına yol açtı.
14 Eylül 1960'ta petrol üreticisi ülkelerin arz politikalarını koordine etmek amacıyla kurulan OPEC'in mevcut yapısında Cezayir, Kongo, Ekvator Ginesi, Gabon, İran, Irak, Kuveyt, Libya, Nijerya, Suudi Arabistan, BAE ve Venezuela olmak üzere 12 üye yer alıyordu. BAE'nin ayrılığıyla birlikte üye sayısı 11'e düşecek.
