ABD-İran Görüşmeleri Neden Kilitlendi?
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı saldırıların ardından taraflar 7 Nisan'da geçici ateşkeste anlaştı. ABD Başkanı Donald Trump ateşkesi uzattığını açıklasa da, o günden bu yana verimli bir görüşme sağlanamadı. CNN International, görüşmelerin neden kilitlendiğini analiz etti.
Tarafların Talepleri Çatışıyor
ABD, savaşı sona erdirmeye yönelik çerçeve planına İran'ın yanıtını 10 gün bekledi. Tahran'ın talepleri arasında savaşın tamamen sona ermesi, Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğinin tanınması ve tüm yaptırımların kaldırılması yer aldı. Trump bu talepleri "tamamen kabul edilemez" ve "çöp" olarak nitelendirdi. İran devlet medyası ise Tahran'ın "güçlü" duruşunu vurguladı.
Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada "Beni yoracaklarını, sıkılacağımı ya da üzerimde baskı oluşacağını düşünüyorlar. Hiç baskı yok. Tam bir zafer kazanacağız" dedi. Ayrıca İran liderlerinin anlaşmaya yaklaşıldığında fikir değiştirdiğinden şikayet etti.
Farklı Öncelikler
CNN International analizine göre çıkmazın temelinde tarafların farklı öncelikleri yatıyor. Trump, İran'ın nükleer programında hızlı tavizler içeren "kolay ve hızlı" bir zafer isterken; Tahran talepleri geciktirip kendi tavizlerini koparmaya çalışıyor. İran'ın önerisi, müzakerelerin aşamalı ilerlemesini öngörüyor: İlk aşamada savaşın sona ermesi, yaptırımların kaldırılması ve deniz ablukasının bitirilmesi; nükleer program görüşmeleri sonraki aşamalara bırakılıyor.
Trump ise İran'ın nükleer programını en az 10 yıl durdurmasını ve 440 kilogram yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum stokunu teslim etmesini talep ediyor.
Ateşkes "Yaşam Destek Ünitesinde"
Trump uzun süredir ABD'yi "sonsuz savaşlara" sokmama vaadiyle siyaset yapıyor. Ancak İran, Washington'u maliyetli bir çıkmaza çekmeye çalışıyor. İran'ın dini lideri ve üst düzey komutanlarının öldürülmesine rağmen hızlı zafer yerine savaş yıpratma mücadelesine dönüştü. Ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı'nda zaman zaman deniz çatışmaları yaşanıyor.
Trump pazartesi günü ateşkesin çökme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu söyleyerek "Ateşkesin yoğun bakımda olduğunu söyleyebilirim" dedi. İranlı askeri sözcü İbrahim Zülfikari ise X hesabından "İran'da hiç kimse Trump'ı memnun edecek planlar yapmıyor" paylaşımında bulundu.
