Axios Yazdı: Hamaney ve Trump'ın Ateşkes Yolculuğu ve Perde Arkasındaki Diplomasi
ABD ve İran, 28 Şubat'ta başlayan ve 40 gün süren karşılıklı saldırıların ardından dün gece iki haftalık ateşkeste uzlaşmaya vardı. Bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a anlaşma için verdiği sürenin dolmasına saatler kala gerçekleşti. Axios haber sitesi, özellikle son iki günde yaşanan perde arkasındaki diplomatik hareketliliği, arabuluculuk görüşmelerine dair bilgi sahibi 11 farklı kaynaktan edindiği bilgilerle detaylı bir şekilde aktardı.
Kamuda Tehdit, Perde Arkasında Diplomasi
Trump, kamuoyu önünde "İran'ı yok etme" tehditlerini dile getirirken, arka planda yoğun bir diplomatik trafik yaşanıyordu. Ateşkes ilan edilene kadar Trump'a yakın kaynaklar dahi hangi sonucun çıkacağını kestiremiyor, Ortadoğu'daki ABD güçleri ve Pentagon yetkilileri büyük çaplı bir bombardımana hazırlanıyordu. Bir savunma yetkilisi, "Ne olacağını bilmiyorduk. Tam bir kaostu" ifadelerini kullandı.
Pazartesi Günü: Kaotik Müzakereler ve Kritik Adımlar
Pazartesi sabahı, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, İran'dan gelen 10 maddelik karşı teklif için arabuluculara "felaket" ifadelerini kullanarak öfkeli bir telefon diplomasisi yürüttü. Bunun ardından Pakistanlı arabulucuların Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında yeni taslaklar taşıdığı, Mısır ve Türkiye dışişleri bakanlarının da aradaki farkları kapatmaya çalıştığı kaotik bir gün başladı. Pazartesi gecesine gelindiğinde arabulucular, iki haftalık ateşkes için güncellenmiş bir öneriye ABD'nin onayını aldı.
Hamaney'in Yeşil Işığı: Kırılma Noktası
Nihai karar, pazartesi ve salı günü sürece aktif şekilde dahil olduğu belirtilen İran dini lideri Mücteba Hamaney'e kaldı. Axios, Hamaney'in sürece dahil oluşunun son derece gizli ve zorlu şekilde gerçekleştiğini yazdı. İsrail tarafından suikast tehdidi altında olduğu belirtilen Hamaney'in, çoğunlukla not taşıyan kuryeler aracılığıyla iletişim kurduğu ifade edildi. İki kaynak, Hamaney'in müzakerecilere anlaşma yapma izni vermesini "kırılma noktası" olarak nitelendirdi. Bir kaynak, "Onun yeşil ışığı olmadan anlaşma olmazdı" dedi.
Salı Günü: İlerleme ve Son Dakika Gelişmeleri
Salı sabahına gelindiğinde ilerleme kaydedildiği açıktı, ancak bu Trump'ın "Tüm bir medeniyet bu gece yok olabilir" şeklindeki sert tehdidini dile getirmesini engellemedi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Macaristan'dan telefon diplomasisi yürütürken ağırlıklı olarak Pakistanlı yetkililerle temas halindeydi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise gün boyunca Trump ve ekibiyle sık sık görüştü.
Salı günü akşam saatlerine doğru tarafların iki haftalık ateşkese yaklaştığı genel kabul gördü. Yaklaşık üç saat sonra Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşma şartlarını X üzerinden paylaşarak tarafları kabul etmeye çağırdı. Trump'a hemen ardından bazı müttefiklerinden ve danışmanlarından anlaşmayı reddetmesi yönünde çağrılar gelmeye başladı. Trump, açıklama yapmadan önce Netanyahu ile görüşerek ateşkese uyacağına dair taahhüt aldı, ardından Pakistanlı General Asim Munir ile konuşarak anlaşmayı tamamladı.
Ateşkes Sonrası: Emirler ve Duyurular
Trump'ın paylaşımından 15 dakika sonra ABD güçlerine operasyonları durdurma emri verildi. Ardından Arakçi, İran'ın ateşkese uyacağını ve Hürmüz Boğazı'nı "İran silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde" gemi geçişine açacağını duyurdu. Arakçi'nin hem müzakereleri yürütmede hem de Devrim Muhafızları komutanlarını anlaşmaya ikna etmede kilit rol oynadığı belirtildi. Çin'in de İran'a bir çıkış yolu bulması yönünde tavsiyede bulunduğu ifade edildi.
Bundan Sonra Ne Olacak? Belirsizlikler ve Beklentiler
İran'ın Hürmüz'deki trafiğine ne ölçüde izin vereceği ve Netanyahu'nun ateşkese ne kadar bağlı kalacağı henüz belirsizliğini koruyor. Üst düzey bir İsrailli yetkiliye göre Netanyahu, barış görüşmelerinde ABD'nin İran'dan nükleer materyallerden vazgeçmesini, zenginleştirmeyi durdurmasını ve balistik füze programını terk etmesini talep edeceğine dair güvence aldı. JD Vance'in cuma günü Pakistan'da yapılması planlanan görüşmelerde ABD heyetine liderlik etmesi bekleniyor.
Ancak ABD ve İran'ın anlaşmaya dair vizyonları arasında hala ciddi farklar bulunuyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt'in bu akşam basın toplantısı düzenleyerek Trump'ın İran'ı yok etme tehditlerini eleştirenlere sert yanıt vermesi bekleniyor. Bu isimlerin, Trump'ın sert söylemlerinin anlaşmayı mümkün kıldığını savunacağı belirtiliyor. İran yönetimi ise tam tersini savunurken, Trump'ın tehditlerinin gerçekten sona erip ermediği sorusu belirsizliğini koruyor.
