İran Dini Lideri Hamaney'in Ölümü Şii Dünyasında Büyük Tepkiye Yol Açtı
İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in, ABD-İsrail ortak saldırısında hayatını kaybettiğinin açıklanmasının ardından, İran başta olmak üzere birçok ülkede Şii topluluklar sokağa döküldü. Olay, bölgesel ve küresel siyasette derin bir şok etkisi yarattı.
Tahran'da Yas ve Öfke Bir Arada
40 günlük yas ilan edilen İran'ın başkenti Tahran'daki İnkılap Meydanı'nda yüz binlerce kişi toplandı. Ellerinde İran bayrakları ve Hamaney posterleri taşıyan kalabalıklar, gözyaşları ve öfkenin iç içe geçtiği bir atmosferde ABD ve İsrail karşıtı sloganlar attı. Ülke genelinde yas havası hakim olurken, siyah bayraklar ve dini semboller dikkat çekti.
Tahran'ın yanı sıra Meşhed, Kum ve İsfahan gibi önemli şehirlerde de geniş katılımlı anma ve protesto yürüyüşleri düzenlendi. Resmi makamlar güvenlik önlemlerini artırırken, Hz. Masume Türbesi'nde toplanan yüzlerce kişi ABD ve İsrail'e karşı protesto gösterileri gerçekleştirdi.
Meşhed'de Sembolik İntikam İşareti
Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbesi'nin kubbesine, intikamı sembolize eden siyah bayrak çekildi. Bölgeye gelen İranlıların, Hamaney'in ölümü nedeniyle gözyaşı döktüğü görüldü. Bu görüntüler, ülkedeki derin üzüntü ve öfkeyi yansıttı.
Rejimin Kurucu İsminden Tarihi Kırılma
Yaklaşık 36 yıldır İran'da "Rehber" makamında bulunan Dini Lider Ali Hamaney'in ölümü, hem İran iç siyaseti hem de bölgesel dengeler açısından tarihi bir kırılma olarak değerlendiriliyor. ABD-İsrail-İran hattında yıllardır süren gerilimin en üst düzey sonucu olarak görülen bu gelişme, İran'ın liderlik yapısında yeni bir dönemin kapısını araladı.
Hamaney, 1979'daki İran İslam Devrimi'nin ardından hızla yükseldi. Devrim Konseyi üyeliği, Savunma Bakan Yardımcılığı ve Tahran Cuma İmamlığı görevlerinde bulundu. 1981 yılında düzenlenen bir bombalı saldırıda ağır yaralandı, sağ kolu kısmen felç kaldı. Bu nedenle kendisine İranlılar tarafından "yaşayan şehit" ünvanı verildi.
Ayetullah Humeyni'nin 1989'da ölmesinin ardından İran'ın en üst makamı olan "Velayet-i Fakih" yani dini liderlik görevine seçildi. Bu makam, İran'da devlet kurumları üzerinde belirleyici yetkilere sahip. Silahlı kuvvetlerin başkomutanlığı, yargı başkanının atanması, devlet televizyonunun kontrolü ve üst düzey siyasi yönlendirme yetkileri doğrudan rehbere bağlı.
Protestolar İran Sınırlarını Aştı
Hamaney'in ölümü, yalnızca İran'da değil, Şii nüfusun yoğun olduğu bölgelerde de derin bir yankı uyandırdı. Tepkiler İran sınırlarını aşarak, Pakistan'dan Hindistan'a ve Irak'a kadar geniş bir coğrafyada yankılandı.
Pakistan'da Şiddetli Çatışmalar: Pakistan'ın Karaçi kentinde ABD Konsolosluğu önünde toplanan kalabalık, saldırıları protesto etti. Göstericilerin binaya girmeye çalışması üzerine polis göz yaşartıcı gaz ve copla müdahale etti. Çatışmalarda 10 kişinin hayatını kaybettiği, 32 kişinin de yaralandığı bildirildi.
Irak'ta Üç Günlük Milli Yas: Irak hükümeti, Hamaney'in öldürülmesi nedeniyle ülke genelinde üç günlük milli yas ilan etti. Hükümet Sözcüsü Basim el-Avvadi yaptığı açıklamada saldırıyı kınayarak bölgede askeri operasyonların derhal durdurulması çağrısında bulundu.
Bağdat'ta İran yanlısı grupların destekçileri, ABD Büyükelçiliği'nin bulunduğu Yeşil Bölge'ye yürümek istedi. Güvenlik güçleri kalabalığı dağıtmak için gaz ve tazyikli su kullandı. Irak'ın güneyinde Basra kentinde toplanan bir grup, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını protesto etti. Göstericiler, İran, Irak Hizbullah bayrakları ve İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'nin fotoğraflarını taşıdı.
Hindistan'da Sükunet Çağrısı: Hindistan idaresindeki Cammu Keşmir'de Srinagar, Budgam ve Bandipora'da toplanan gruplar siyah bayraklar ve Hamaney'in fotoğraflarıyla protesto yürüyüşleri yaptı. Cammu Keşmir Başbakanı Ömer Abdullah ise halka sükunet çağrısında bulundu.
Bu gelişmeler, Hamaney'in ölümünün sadece İran'ı değil, tüm bölgeyi etkileyen bir olay olduğunu gösteriyor. İran'ın liderlik değişimi ve bölgesel dengelerdeki olası kaymalar, önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek.
