Murat Ülker, yeni yazısında Türkiye–Çin Diplomatik İlişkilerinin 55. Yılı Uluslararası Forumu'nu ele aldı. Ülker, Türkiye ile Çin arasındaki ekonomik ve stratejik ilişkilerin giderek önem kazandığına dikkat çekti. İki ülke arasındaki iş birliğinin ticaret, yatırım ve lojistik alanlarında yeni fırsatlar sunduğunu belirtti.
Forumdan Öne Çıkanlar
13 Mayıs'ta düzenlenen forumda, Türkiye ile Çin'in ilişkilerinin yalnızca ticaret hacmi üzerinden değil; lojistik entegrasyon, akademik iş birlikleri, enerji, havacılık, yapay zekâ, kültürel diplomasi ve çok kutuplu dünya arayışı üzerinden yeniden tanımlanması isteği öne çıktı. Özellikle Kuşak ve Yol Girişimi ile Türkiye'nin Orta Koridor stratejisinin birbirini tamamlayan iki büyük jeopolitik hat olarak değerlendirilmesi dikkat çekiciydi.
Çinli ve Türk konuşmacılar, Batı merkezli küresel düzenin dönüşmekte olduğu bir dönemde Türkiye ile Çin'in 'medeniyet kuran devlet olmak' perspektifiyle daha bağımsız ve çok taraflı bir ilişki zemini kurabileceğini savundular.
Yatırım ve Lojistik Fırsatları
Forumda Çin yatırımlarının Balkanlar, Yunanistan, Sırbistan ve Macaristan üzerinden Avrupa'ya uzanan yeni ekonomik koridorlar oluşturduğu; Türkiye'nin ise üretim kapasitesi, lojistik avantajı ve jeopolitik konumu nedeniyle bu yeni ağ içerisinde stratejik bir merkez olabileceği sıkça vurgulandı.
Bununla birlikte, ilişkilerin önündeki en büyük engelin ekonomik değil; karşılıklı önyargılar, akademik bağımlılık ve siyasi güvensizlik olduğu yönündeki değerlendirmeler dikkat çekti. Bu nedenle birçok konuşmacı, halklar arası temasların, üniversite iş birliklerinin ve uzun vadeli kurumsal mekanizmaların geliştirilmesini stratejik önemde gördüğünü ifade etti.
Çin'in Ekonomik Modeli ve Felsefi Temelleri
Ülker, yazısında Çin'in ekonomik modelini de ele aldı. Jérôme Ravenet'in analizine atıfta bulunarak, Çin'in ne devlet kapitalizmi ne de klasik sosyalist piyasa ekonomisi olarak tanımlanamayacağını, kendi pratik mantığını kendi felsefi mirasından besleyen bir model olduğunu belirtti.
Ravenet'e göre Çin'de üretimin nihai amacı kar değil, ekonomi sosyalleştirilmiş bir yapıda çalışıyor. Xi Jinping'in arz yanlı yapısal reform anlayışı, Batı'daki arz yanlı doktrinden farklı olarak, arzı yapısal olarak yeniden örgütlemeyi, düşük kaliteli üretim kapasitesini azaltmayı ve teknolojik inovasyonu öne çıkarmayı hedefliyor.
Kültürel ve Sosyal Boyut
Çin'de aile, dostluk ve akrabalık gibi pazar dışı ilişkilerin ticari hayatın içinde önemli bir yer tuttuğunu vurgulayan Ülker, Konfüçyen kültürün 'xiao' kavramına dikkat çekti. Ayrıca Çin'de birey kavramının Batı'dan farklı olduğunu, kişinin ilişkiler ağında konumlandığını belirtti.
Çin'den Öğrenilecek Dersler
Ülker, Çin'in kalkınma modelinin Türkiye için bir örnek teşkil ettiğini ifade etti. Çin'in üretim gücü, yeşil enerjideki liderliği ve teknoloji hamlesi dikkat çekici. Ayrıca sosyal devlet anlayışı, temiz çevre ve hızlı kargo gibi unsurlar öne çıkıyor.
Yazısının sonunda Ülker, 'Çin'den öğreneceğimiz çok şey var' diyerek, iki ülke arasındaki iş birliğinin önemine vurgu yaptı.
