NATO'nun Ankara Zirvesi yarın başlıyor. Zirve, ittifakın geleceği açısından kritik bir eşikte ve hayati kararların alınması bekleniyor. Resmi gündemde öncelikle yük paylaşımı taahhütlerinin somutlaşması ve uygulama eksiklikleri ele alınacak. Savunma harcamalarının artırılmasının yeterli olmadığı, yük paylaşımının ortak tedarik ve savunma sanayi entegrasyonu ile stratejik hale getirilmesi karara bağlanacak. Tedarik, hava savunması, personel kapasitesi gibi caydırıcılığı artıracak darboğazların iyileştirilmesi hedeflenecek.
Avrupa-ABD Ayrışması ve Yeni Konumlanma
İkinci olarak, Avrupa-ABD ayrışmasını daraltacak ve ABD'yi ittifak içinde tutacak yeni bir konumlanmanın çerçevesi masada olacak. NATO'nun Avrupalılaşması ve SAFE programı üzerinden, Avrupa güvenliğinin sadece AB ülkelerine bırakılması ve üye olmayan İngiltere, Türkiye ve Norveç gibi ülkelerin farklı statüde değerlendirilmesinin sorunları konuşulacak.
Ukrayna ve NATO 3.0 Tartışmaları
Üçüncü konu Ukrayna başlığı. NATO 3.0 tartışmaları üzerinden, NATO'nun temel misyonu, Rusya'ya karşı caydırıcılığın yeniden teyidi ve doğu sınırını güçlendirecek kapasite artırımı ile yeni mekanizmaların devreye alınması zirvenin ana temalarını oluşturacak. Dördüncü başlıkta NATO'nun güney kanadı, altıncı başlıkta ABD-İran savaşı ve Ortadoğu'daki güvensizlik ortamının NATO gündemine etkisi, yedinci başlıkta ise NATO içi siyasi dayanışma ve müttefikler arasındaki güvensizliğin azaltılması ele alınacak.
Türkiye'nin Rolü ve Talepleri
Ev sahibi ülke olarak Türkiye'nin rolü, ittifaka katkısı ve beklentileri zirvenin öne çıkan konusu. Türkiye artık Soğuk Savaş dönemindeki gibi bir kanat ülkesi değil; öncü bir savunma sanayi üreticisi, teknoloji geliştiricisi ve kriz sahalarında diplomatik gücü ile sonuç üretebilen bir merkez aktör olarak masada. Türkiye, güvenlik tüketicisi değil, kapasitesi ile güvenlik üreticisi olarak somut katkı veriyor ve gelecek vizyonu ortaya koyuyor.
Türkiye'nin en somut talebi, savunma sanayi kısıtlamalarının kaldırılması, Avrupa güvenlik girişimlerine daha fazla dahil edilmesi ve savunma endüstrisinin entegrasyonu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Savunma Bakanı Yaşar Güler, savunma ticareti üzerindeki kısıtlamaların ittifak dayanışmasına zarar verdiğini her fırsatta dile getirdi. Bu talepler yalnızca F-35 dosyası ya da F-16 modernizasyonu ile sınırlı değil; hava füze savunma sistemleri, motor teknolojileri, ihracat lisansları, ortak üretim modelleri ve finansman fonlarına katılım gibi birçok başlığı içeriyor.
Avrupa Savunma Mimarisi ve Güney Kanadı
Türkiye'nin ikinci stratejik dosyası, Avrupa savunma mimarisinin dışında bırakılmaması. AB üyesi olmayan Türkiye'nin SAFE gibi Avrupa savunma finansmanı ve ortak tedarik mekanizmalarından dışlanması sorun olarak masada. Şimdilik 150 milyar avro olarak belirlenen savunma tedarik sistemine dahil edilme tartışmaları devam ediyor.
Türkiye, NATO'nun 360 derece güvenlik anlayışının tam olarak işletilmesini talep ediyor. Ankara, Rusya-Ukrayna savaşının önceliğini reddetmiyor, ancak güvenlik ufkunun sadece doğu kanadına indirgenmesine itiraz ediyor. Güney kanadından yükselen tehditlerin ikincil görülmemesi gerektiğini savunuyor. Ortadoğu, Akdeniz ve Afrika merkezli istikrarsızlıkların ürettiği enerji ve tedarik güvenliği, kitlesel göç ve terör tehditlerine karşı yüksek düzeyli önlemlerin NATO'nun güney stratejisinde önceliklendirilmesini talep ediyor.
Sonuç
Türkiye'nin masadaki varlığı çok katmanlı. NATO'nun ikinci en büyük askeri gücü. Savunma sanayinde Avrupa'nın önünde. Jeopolitik konumu, diplomatik ağırlığı, terörle mücadele kapasitesi, Karadeniz dengesi ve Güney kanattaki önemi göz ardı edilmez. Bu ağırlığına göre müttefiklerden karşılık beklemektedir.
