İran ve ABD Heyetleri İslamabad'da Kritik Görüşmelerde Buluştu
Dünya kamuoyunun yakından takip ettiği İran-ABD müzakereleri, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da başladı. İki ülkenin üst düzey yetkilileri, Orta Doğu'da binlerce kişinin hayatına mal olan, enerji arzını altüst eden ve küresel ekonomiye zarar veren çatışmaları sona erdirmek amacıyla bir araya geldi. ABD'den Başkan Yardımcısı Vance ile İran'dan Dışişleri Bakanı Arakçi ve Meclis Başkanı Kalibaf'ın katıldığı görüşmelerde, çözülmesi gereken bir dizi kritik konu masaya yatırıldı.
Müzakerelerde Çözülmesi Beklenen Temel Konular
İran tarafı, resmi görüşmelerin başlayabilmesi için Washington'un Lübnan'da ateşkes ve İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda taahhüt vermesini şart koşuyor. Tarafların ele alması beklenen başlıca konular şunlardır:
- Lübnan Ateşkesi: İran, çatışmaların başlamasından bu yana İsrail'in İran destekli Hizbullah güçlerine yönelik saldırılarında yaklaşık 2 bin kişinin hayatını kaybettiği Lübnan'da ateşkes talep ediyor. İsrail ve ABD, Lübnan operasyonunun İran-ABD ateşkesinin bir parçası olmadığını savunurken, Tahran bu konuda ısrarcı bir tutum sergiliyor.
- Yaptırımların Kaldırılması: İran, ABD'nin İran'ın varlıklarına uyguladığı blokeyi kaldırmasını ve yıllardır ekonomisini felç eden yaptırımları sona erdirmesini istiyor. Washington ise, yaptırımların hafifletilmesine açık olduğunu, ancak bunun yalnızca İran'ın nükleer ve füze programlarında taviz vermesi karşılığında olacağını belirtiyor.
- Hürmüz Boğazı Kontrolü: İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki yetkisini tanımak istiyor; burada geçiş ücreti toplamayı ve erişimi kontrol etmeyi hedefliyor. ABD ise boğazın, geçiş ücreti dahil olmak üzere herhangi bir kısıtlama olmaksızın petrol tankerleri ve diğer trafiğe açık olmasını talep ediyor.
- Tazminat Talepleri: İran'ın altı haftalık savaş sırasında meydana gelen tüm hasarlar için tazminat talep etmesi bekleniyor. ABD bu konuda henüz resmi bir açıklama yapmadı.
- Uranyum Zenginleştirme: İran, uranyum zenginleştirmesine izin verilmesini istiyor; ancak Washington bunu reddetti ve Başkan Donald Trump bu konunun müzakere edilemez olduğunu vurguladı.
- Füze Kapasitesi Kısıtlamaları: Hem İsrail hem de ABD, İran'ın füze kapasitesinin önemli ölçüde kısıtlanmasını talep ediyor. Tahran ise, sahip olduğu güçlü füze cephaneliğinin müzakere edilemez olduğunu ifade ediyor.
- ABD Askeri Varlığının Çekilmesi: İran, ABD savaş güçlerinin bölgeden çekilmesini, tüm cephelerde savaşın durdurulmasını ve saldırmazlık taahhüdünü istiyor. Trump, barış anlaşması sağlanana kadar Orta Doğu'daki askeri varlığını sürdüreceğine söz verdi ve İran'ın buna uymaması halinde çatışmaların büyük ölçüde tırmanacağı uyarısında bulundu.
Müzakerelerin Küresel Önemi ve Beklentiler
40 günü aşkın bir süre savaşan ve etkileri küresel ölçekte hissedilen ABD ve İran arasındaki ateşkesin barışla son bulması için bu müzakereler büyük önem taşıyor. Tarafların uzlaşma sağlayamaması durumunda, çatışmaların daha da şiddetlenebileceği ve bölgesel istikrarın ciddi şekilde sarsılabileceği belirtiliyor. Dünya genelinde, enerji piyasalarından küresel ekonomiye kadar pek çok alanda bu görüşmelerin sonuçları yakından izleniyor.
İran ve ABD heyetlerinin İslamabad'daki buluşması, Orta Doğu'daki gerilimi azaltmak ve kalıcı bir barış sağlamak adına atılmış kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak, tarafların talepleri arasındaki derin farklılıklar, müzakerelerin zorlu geçeceğine işaret ediyor. Sürecin nasıl ilerleyeceği ve hangi konularda uzlaşma sağlanabileceği, önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
