İran Hürmüz Boğazı'nı Yeniden Kapattı: ABD Ablukası ve Petrol Fiyatlarına Etkisi
İran, ABD yönetiminin İran limanlarına uyguladığı ablukayı sona erdirmeyeceğini açıklamasının ardından, dün öğle saatlerinde Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattı. İranlı yetkililer, cuma akşamı açtıkları bu hayati deniz ticaret hattına kısıtlamalar getirerek geri adım attıklarını duyurdu.
ABD'nin Seyrüsefer Garantisi Talebi ve Saldırı İddiaları
İran'ın Hatem el-Enbiya Müşterek Askeri Komutanlığı, boğazın "önceki statüsüne" döndürüldüğünü ve artık "silahlı kuvvetlerin sıkı yönetim ve kontrolü altında" olduğunu açıkladı. İran, Washington yönetiminin "İran'dan çeşitli noktalara ve çeşitli noktalardan İran'a giden gemiler için tam seyrüsefer özgürlüğünü garanti altına almadığı" sürece kısıtlamaların devam edeceğini vurguladı.
Birleşik Krallık'a bağlı bir denizcilik kurumu, Devrim Muhafızları Ordusu'na ait gemilerin cumartesi günü boğazdan geçmeye çalışan bir tankere ateş açtığını bildirdi. Reuters ise ham petrol taşıyan Hindistan bayraklı bir geminin de su yolunda saldırıya uğradığını aktardı.
Petrol Fiyatlarındaki Sert Yükseliş ve Müzakerelerdeki Tıkanıklık
Dünyadaki petrol sevkiyatının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle petrol fiyatları sert bir yükseliş kaydetti. İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile son görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini ancak nükleer meseleler ve Hürmüz Boğazı konusunda hala görüş ayrılıkları bulunduğunu söyledi.
Kalibaf, "İlerleme sağladık ancak aramızda hala büyük bir mesafe var. Israrcı olduğumuz bazı konular var. Onların da kırmızı çizgileri bulunuyor. Ancak bunlar bir ya da iki mesele olabilir." ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı Trump'tan "Şantaj" Uyarısı ve Ateşkes Süreci
ABD Başkanı Donald Trump, Washington'un Tahran ile "çok iyi görüşmeler" yürüttüğünü söyledi ancak kritik deniz ticaret hattı üzerinden yapılan "şantaja" karşı uyardı. Trump, sosyal medya hesabından İsrail'i öven paylaşımlar yaparken, diğer bazı müttefiklerin "çatışma ve baskı anında gerçek yüzlerini gösterdiğini" yazdı.
Taraflardan hiçbiri, İran’a karşı yürütülen ABD-İsrail savaşında ilan edilen kırılgan ateşkesin sona ermesine günler kala, müzakerelerin durumu hakkında ayrıntı vermedi. Sekizinci haftasına giren savaşta binlerce kişi hayatını kaybederken, çatışmalar İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarına da yayıldı.
İran'ın Açıklamaları ve Geçmişteki Kapanma Süreci
Antalya'da düzenlenen Diplomasi Forumu kapsamında gazetecilere konuşan İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Hatibzade, ABD'nin "İran'a kuşatma dayatma iradesini zorla kabul ettiremeyeceğini", buna karşın İran'ın "iyi niyetle Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişi kolaylaştırmaya çalıştığını" söyledi.
Devrim Muhafızları Donanma Komutanlığı da X platformunda yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi: "İran'dan ve İran'a giden gemilerin hareketi tehdit altında kaldığı sürece Hürmüz Boğazı'nın statüsü önceki haliyle kalacaktır. ABD'nin taahhütlerini ihlal etmesine uygun şekilde karşılık verilecektir."
İran, ülkeye yönelik ABD-İsrail hava saldırılarına yanıt olarak boğazı resmen 4 Mart'ta kapatmış, cuma günü ise İsrail ile Lübnan arasında varılan 10 günlük ateşkes anlaşmasının ardından, bölgede daha geniş kapsamlı bir barış sürecinin parçası olarak yeniden açıldığını duyurmuştu.
İran'ın geri adım açıklaması, Trump'ın ABD ablukasının Tahran ile kalıcı bir barış anlaşmasına varılana kadar "tam güçle süreceğini" söylemesinden bir gün sonra geldi. ABD Başkanı ayrıca, Pakistan arabuluculuğunda sağlanan ve çarşamba günü sona erecek geçici ateşkesin uzatılmayabileceğini de belirtti.
Gelecek Görüşmeler ve Uluslararası Tepkiler
ABD ve İran heyetlerinin ikinci tur barış görüşmeleri yapması bekleniyor ancak tarihin henüz netleşmediği bildirildi. AFP'nin haberine göre Mısır Dışişleri Bakanı cumartesi günü yaptığı açıklamada, "önümüzdeki günlerde" bir anlaşmaya varılması yönünde umut bulunduğunu söyledi.
İran’ın geri adımından önce, deniz trafiği verilerine göre boğazın cumartesi sabahı kısa süreliğine açık olduğu sırada en az sekiz petrol ve doğalgaz tankeri geçiş yaptı. Uzmanlar, müzakerelerde ilerleme sağlanamaması halinde savaşın yeniden başlayabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
