İran, Nükleer Görüşmeler Öncesinde Uranyum Zenginleştirme Seviyesini Düşürmeye Hazır
İran'ın, ABD ile yarın İsviçre'nin Cenevre kentinde devam edecek nükleer görüşmeler öncesinde uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60'tan yüzde 3,6'ya düşürmeye hazır olduğu iddia edildi. Bu gelişme, bölgesel ve küresel güvenlik açısından kritik önem taşıyan müzakerelerde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
İsrail Televizyonu KAN'ın Haberi
İsrail devlet televizyonu KAN'ın, müzakereler hakkında bilgi sahibi bir Arap diplomata dayandırdığı haberine göre, İran uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 3,6'ya düşürmeyi teklif edecek. Haberde, Tahran'ın 2015'teki nükleer anlaşmada kararlaştırılan seviyeye benzer şekilde uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60'tan yüzde 3,5'ta düşürmeyi önereceği aktarıldı.
Arap diplomat, ABD'nin önceki turda "sıfır zenginleştirme" ilkesinde ısrarcı olmadığını belirterek, İran'ın yarınki müzakere turunda uranyum zenginleştirmeyi 7 yıl süreyle askıya almayı önereceğini savundu. Ancak, Washington yönetiminin bu taahhüdün 10 yıl olmasını istediği ve bu konunun müzakerelere dahil edileceği ifade edildi.
Müzakere Sürecindeki Temel Anlaşmazlıklar
Kaynaklar, İran'ın sadece zenginleştirme oranını düşürmeye razı olduğunu, mevcut zenginleştirilmiş uranyumu ise ülke dışına çıkarmayı reddettiğini vurguladı. Buna karşılık, ABD'nin zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılmasında ısrarcı olduğu ileri sürüldü. Bu durum, müzakerelerdeki temel anlaşmazlık noktalarından biri olarak öne çıkıyor.
Müzakere Sürecinin Tarihsel Arka Planı
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğramıştı. Ancak, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman'ın arabuluculuğunda süreç yeniden canlandırıldı. ABD'nin saldırı tehditleri ve askeri yığınağı devam ederken, taraflar 6 Şubat'ta Umman'da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı.
Daha sonra görüşmeler 17 Şubat'ta Cenevre'de devam etmiş, taraflar ilerleme kaydedildiğini bildirerek 26 Şubat'ta yeniden bir araya gelinmesi konusunda anlaşmıştı. İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve elindeki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.
Müzakerelerdeki Ana Konular
Müzakerelerde şu ana konular ele alınıyor:
- Zenginleştirme oranının hangi seviyede sınırlandırılacağı,
- Yüzde 60 düzeyinde zenginleştirilmiş yaklaşık 440 kilogram uranyum stokunun durumu,
- Yaptırımların kaldırılma takvimi ve doğrulama mekanizmaları.
Bu gelişmeler, uluslararası toplumun yakından izlediği nükleer müzakerelerin geleceği açısından kritik önem taşımaktadır. Tarafların uzlaşma sağlayıp sağlayamayacağı, bölgesel istikrar ve küresel güvenlik üzerinde derin etkiler yaratacaktır.
