İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın iktidar üzerindeki hakimiyeti pazartesi günü ciddi şekilde sarsıldı. Kabine bakanları, Starmer'dan görevden ayrılma takvimi açıklamasını isterken, 70'ten fazla İşçi Partili milletvekili kamuoyu önünde istifa çağrısı yaptı.
Seçim yenilgisi sonrası baskı artıyor
7 Mayıs'taki yerel seçimler ile İskoçya ve Galler bölgesel parlamento seçimlerinde büyük bir yenilgi alan İşçi Partisi'nde Starmer üzerindeki istifa baskısı giderek artıyor. Ancak Başbakan, liderlik yarışının yaratacağı kaosun ülke tarafından 'asla affedilmeyeceğini' savundu ve şüphecileri haksız çıkaracağını söyledi.
Bakanlardan düzenli geçiş talebi
The Guardian'ın edindiği bilgilere göre, iki üst düzey kabine bakanı, Dışişleri Bakanı Cooper ile İçişleri Bakanı Mahmood, Starmer'a ağır seçim yenilgilerinin başbakanlığının sonunu getirme riski taşımasının ardından 'düzenli bir iktidar geçişini' yönetmesi gerektiğini söyledi. En az iki başka bakanın da, bunların John Healey ve David Lammy olduğu düşünülüyor, Starmer ile bundan sonra yaşanabilecek sürece 'sorumlu, onurlu ve düzenli' yaklaşılması gerektiğini görüştüğü belirtildi.
Buna karşılık, aralarında Richard Hermer ve Steve Reed'in bulunduğu bazı isimlerin ise Starmer'a görevde kalması için destek verdiği ifade edildi. Bir kabine bakanı şu değerlendirmeyi yaptı: 'Sonunda Keir, kabine üyelerini dinledi. Bunun nereye gideceği ve parti ile ülkenin çıkarına neyin uygun olduğu konusunda farklı görüşler var. Yarınki kabine toplantısından önce ne yapacağına karar vermek zorunda kalacak.'
Streeting'e yakın isimler hızlı geçiş istiyor
Kabine dışında Starmer'ın istifasını isteyenler arasında, Sağlık Bakanı Wes Streeting'e yakın isimler de var. Bu isimler, Starmer'dan 'hızlı' bir geçiş takvimi açıklamasını istedi. Bu çıkış, koordineli bir hamle olarak yorumlandı. Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'ın destekçileri de başbakanın gitmesi gerektiğini savunan mektuplar yayımladı. Ocak ayında Burnham'ın Gorton ve Denton ara seçimlerinde aday olmasını engelleyen İşçi Partisi'nin ulusal yürütme komitesindeki kaynaklar ise, bir sonraki süreçte farklı davranabileceklerini ima etti. Kaynaklardan biri, 'Siyasi otorite konusunda açık bir soru işareti oluşursa yönetim harekete geçebilir. Ancak önce bir ara seçim çağrısı yapılması gerekir' dedi. Bir başka kaynak ise, Starmer'ın başbakan olarak devam etmek için yeterli desteğe sahip olmadığının netleşmesi halinde 'işlerin hızla değişebileceğini' söyledi.
Birlik görüntüsü oluşmadı
Starmer ve müttefikleri, liderliğini korumak için etkili bir savunma hattı kurmakta zorlandı. Şubat ayında İşçi Partisi'nin İskoçya lideri Anas Sarwar kendisinin ayrılması çağrısı yaptığında kabine üyeleri topluca Starmer'a destek vermişti. Bu kez benzer bir birlik görüntüsü oluşmadı. Starmer, potansiyel 'emanet aday' olarak görülen Catherine West'in geri adım atıp liderlik yarışını tetiklemek yerine 'düzenli bir geçiş' isteyen milletvekillerinin imzalarını toplamaya başlamasıyla acil bir tehdidi atlatmış oldu. Ancak partinin farklı kanatlarından 70'ten fazla milletvekili, Starmer'ın ülkeyi bir sonraki seçime taşıyabilecek kapasiteye sahip olduğuna artık inanmadıklarını açıkladı. Bu grup, İşçi Partisi'nin arka sıralardaki milletvekillerinin yaklaşık yüzde 25'ini oluşturuyor.
Starmer istifa etmeyeceğini yineledi
Starmer pazartesi günü yaptığı konuşmada istifa etmeyeceğini ve liderlik yarışına yönelik her türlü girişimle mücadele edeceğini söyledi. 'Ülkeyi terk etmeyip, Muhafazakarların tekrar tekrar yaptığı gibi İngiltere'yi kaosa sürüklemeyerek sorumluluk alıyorum. Bu ülkeye uzun süreli zarar veren o kaosu bir İşçi Partisi hükümeti yeniden yaşatırsa asla affedilmez' dedi.
Sandıktan aşırı sağ çıktı
İngiltere'de 136 yerel yönetimde 7 Mayıs'ta yapılan yerel seçimde iktidar partisi sahip olduğu 2 bin 403 sandalyenin 1406'sını kaybetmiş, Londra'da ise sahip olduğu 19 belediyeden 9'u el değiştirmişti. Söz konusu belediyelerde toplam 2 sandalyesi bulunan aşırı sağcı Reform UK Partisi ise 1444 sandalye kazanarak seçimi önde tamamlamıştı. Galler ve İskoçya'da yapılan bölgesel parlamento seçimlerinde de büyük bir mağlubiyet yaşayan İşçi Partisi, iki ülkede de üçüncü parti konumuna gerilemişti. İskoçya'da birinciliği 5. kez bağımsızlık yanlısı İskoçya Ulusal Partisi kazanmış, ikinci Reform UK olmuştu. Galler'de ise İşçi Partisi iktidarı devrilmiş, Bölgesel Başbakan Eluned Morgan milletvekili dahi seçilememişti. Galler'de de birinci parti bağımsızlık yanlısı Plaid Cymru, ikinci Reform UK olmuştu. Hem Galler hem de İskoçya'da bağımsızlık yanlıları meclis çoğunluğunu elde edememişti.
